25
Nov 16

Heimwee naar leren ruggen en de digitale wereld van Regien Wiggers

Soms verlang ik er naar terug. Die stevige leren ruggen van de encyclopedie reeks in de boekenkast. Het bood letterlijk en figuurlijk houvast. Als een tweede muur van kennis beschermden zij de woonkamer. Maar niets is meer hetzelfde, bleek mij na een bezoek van Regien Wiggers. Zij verdiepte zich in de wereld van het internet… en inderdaad, internet verandert ALLES.

Internet verandert de wereld in rap tempo en steeds meer mensen verliezen het overzicht hierop

We kunnen ons niet goed meer concentreren en checken onze mobiele telefoon dagelijks. De relatie tussen overheid en burger is veranderd. Platenmaatschappijen, reisbureaus en schoenenketens zijn failliet gegaan. Historische winkelpanden sluiten de deuren omdat ondernemers de concurrentie met webshops niet aankunnen. Criminelen verkopen onze gestolen identiteiten op duistere online marktplaatsen.

(foto: Teylers museum Haarlem)

Zoals met alles in de geschiedenis zijn er kansen en gevaren. De voordelen zijn ook onmiskenbaar, de wereld ligt letterlijk aan onze voeten. Grenzen worden moeiteloos overgestoken. Veel research is eindeloos veel makkelijker geworden. We moeten leren de toekomst vooral als ‘interessant’ te zien, als kans, en niet als een onvermijdelijk kwaad of goed.

Troost is de mens zelf, want die is weerbarstig, heeft honger en dorst, is blij of ongelukkig en bovenal een stukje grillig en onvoorspelbaar

Zoals bij de encyclopedie reeks kunnen we nu een beetje steunen en leunen op onze digitale bibliotheek, al zal ik de leren ruggen blijven missen en de langzaam doorzakkende planken die deze kennis moesten dragen.

 

28
Oct 16

Schuiven en meten in Antwerpen

Schuiven en meten…op een vloer van beton. België…Vlaanderen…Antwerpen…de beurs is weer in aantocht. De data van vorig jaar zijn rücksichtslos naar dit jaar gekopieerd, van weekenden trekt men zich niks aan. De beurs begint op maandag. De logica van onze zuiderburen is soms moeilijk te volgen, maar het enthousiasme is er niet minder om.

Ben even bang dat m’n paperbacks in het niet vallen, maar goed, ieder boek heeft z’n eigen doelgroep

Er werd flink getimmerd, geplakt en boeken geladen. De uitgeverijen richten hun stands in. In het vak bij Aspekt dit jaar ook uitgeverij Taschen, van de kolossale fotoboeken. Ben even bang dat m’n paperbacks in het niet vallen, maar goed, ieder boek heeft z’n eigen doelgroep. De pocketserie Tweede Wereldoorlog heeft een eigen tafel gekregen. Samen met Sylvia is alles ingedeeld. Even een paar stappen terug met een kop koffie. Een paar vierkante meter boeken is omgevormd tot een heerlijke stand. Laat de beurs maar komen. We moeten drukwerk aan de man brengen.

De 80e boekenbeurs in Antwerpen in de Expo-hallen duurt van maandag 31 oktober tot vrijdag 11 november.

Aspekt is te vinden in hal 3, stand 326,327 onder BOOXXe

Info en kaartverkoop: http://www.boekenbeurs.com

 

 Topdrukte op de beurs in Antwerpen-Expo

 

Met Karl Daeseleire, vertegenwoordiger voor België, op de beurs

 

20
Sep 16

Bij het vijfde nummer van Bühne

Wij leven allen in de schaduw van de Karawanken, de rots van eeuwigheid die op ons neerkijkt, wikt en beschikt. Er is geen ontkomen aan. Onder in het dal richten we onze kleine niche op, bouwen we onze werkelijkheid, ontstaat onze Bühne. De een kiest het pad van geleidelijkheid, de ander bestormt de wereld. Door de aderen van sommigen stroomt het anarchisme, of men wil juist doseren om de zaak te kanaliseren. Het is de oeroude tweespalt en weg die wij allen moeten gaan.

In het komende najaarsnummer van Bühne - alweer het vijfde nummer – grijpen de werelden van velen ineen: Berdjajev, Brecht en Neruda, naast elkaar, desnoods tegenover elkaar, maar voor u gebundeld. Weltbühne van Jacobsohn was in zijn scherpste en meest flagrante tijd ook het podium van diversiteit, maar met een onwankelbare vrijheidsdrang als bindend element. En zo zou het moeten zijn, want dan is er basis voor cultuur en worden nieuwe grenzen verkend en bestaande een stukje opgeschoven. Immer een nieuwe horizon. Bühne reist met u mee.

Het najaarsnummer van Bühne september/oktober kan worden (voor) besteld via info@uitgeverijaspekt.nl

Bühne op de site: www.letterenvoorbuhne.blogspot.nl

Bühne op facebook: www.facebook.com/literatuurencultuurvanaspekt

 

 

 

24
Aug 16

De slag in de lucht van Timosjenko

Er blijft veel te ontdekken over de Tweede Wereldoorlog. Van Klartext-Verlag ontving ik prachtige nieuwe titels ter recensie voor het Bulletin Tweede Wereldoorlog, waaronder een studie van Helmut Teufel e.a. over de Joden in Böhmen und Mähen (Tsjechië dus), onder de titel Avigdor, Benesch, Gitl (isbn 978-3-8375-1515-2). Het boek werd opgedragen aan de historicus Samuel Steinherz, die ten onrechte vergeten is. Hij kwam om het leven in KZ Theresiënstadt 1942.

Van eigen hand werk ik nu aan een boekje in de pocketreeks. Maarten Bakker is inmiddels bezig met de opmaak. Het gaat over de zogenaamde Tweede Slag om Charkov, mei 1942. De zomer was traditioneel het moment waarop Duitsland aanviel, maar Stalin wilde Hitler voor zijn. Generaal Timosjenko opende in 1942 met een pre-emptive strike. Een fragment uit de inleiding:

‘De Duitsers waren volop bezig met hun aanvalsplannen in het zuidelijke deel van het Oostfront, dat later dat jaar bij Stalingrad en in de Kaukasus zouden stranden. Midden in die voorbereidingen werden ze getroffen door een onverwacht en zeer ambitieus offensief van het Sovjet Zuid-westfront, onder bevel van generaal Timosjenko. De inspirator van dit offensief, waar meer dan 700.000 Sovjetsoldaten bij betrokken waren, was niemand minder dan Stalin zelf. Geheel in de lijn van de offensieve Sovjetstrategie, wilde Stalin het initiatief terugpakken en voorkomen dat de Duitsers de militaire operaties in de zomer konden dicteren.

Maar Timosjenko’s aanval was meer dan een verstoringsactie

Het was de bedoeling om het front in Oekraïne radicaal om te gooien en van Krasnograd naar het zuiden door te stoten, terwijl ondertussen de belangrijke industriestad Charkov werd heroverd. De aanval trof de Duitsers bij verrassing, maar de reactie was zeer alert. Twee pantserdivisies die in rust waren bij Charkov, werden direct ingezet voor een tegenstoot. De opmars ten zuiden van Charkov boekte grote terreinwinst en de Sovjetcavalerie brak door bij Krasnograd.

Timosjenko liet Moskou triomfantelijk weten dat de doorbraak was geslaagd maar Operatie Fridericus trok een streep door de rekening. Al voor de slag was het Oberkommando der Wehrmacht (het OKW) bezig geweest met de Russische front-uitstulping aan het Charkovfront. Het wegnemen ervan was een voorwaarde voor de start van het echte zomeroffensief. Nu de Russen hen voor waren, werd de operatie, in gewijzigde vorm, naar voren gehaald en de tegenaanval vanuit het zuiden en later ook vanuit het Noorden ingezet.

Wat volgde was een van de grootste nederlagen van het Rode Leger, dat opmerkelijk genoeg weinig aandacht heeft gehad van de geschiedschrijvers

Zo schreef bijvoorbeeld de bekende historicus Richard Overy er in zijn standaardwerk Russia’s War geen woord over. De Sovjets hadden hun eigen politieke redenen om te zwijgen, en voor het ijdele Duitse leger, dat nog relatief weinig tegenslag had gekend, was het wederom een nieuwe lauwerkrans. Wat men nog niet wist, was dat acht maanden later een groot deel van dezelfde troepen hun graf vonden in de ruïnes van Stalingrad.’ Mijn boek in voorbereiding is het verhaal van heroïek en tragiek.

 

 

04
Jul 16

Een landkaart waarop Utopia ontbreekt is het aanzien niet waard

We blijven sleutelen aan de wereld. Uit het verre Ankara klinken voortdurend geluiden vanuit de garage; geen glimlach meer, zeker niet van vrouwen, geen vrije pers, geen anticonceptie, geen westerse invloed. Het meest gebruikte woord in Turkije lijkt geen te zijn. Dat is jammer; ik las in het boek van Sigbert Samson, Grensgebieden. Introductionistische oefeningen. Dit is zo’n boek dat denken leuk maakt. Soms middels een citaat, zoals van Oscar Wilde:

‘Een landkaart waarop Utopia ontbreekt is het aanzien niet waard.’

De uitspraak van Alfred Korzybski bij het hoofdstukje Grensgebieden vond ik trouwens nog mooier:

‘De landkaart is niet het gebied’.

Het is een pleidooi voor de droom, de vrije geest, het antwoord eigenlijk op het geen uit Ankara. ‘Geen’ is in wezen een ander woord voor ‘nee’. Tegenover het ‘nee’ moeten we het ‘ja’ laten stralen. Obama won er ooit de verkiezingen mee. Buiten schijnt een aarzelende zon, in mijn pauze lees ik Grensgebieden.

ISBN: 978 9461538390

 

08
Jun 16

Als Biglino nadert sluit het Vaticaan haastig de luiken!

Sinds Erich von Däniken is er een vloedgolf aan grenswetenschap ontstaan. Dat zijn fascinerende boeken. Ongehinderd door behoudende universitaire leerstoelen kan er driftig worden gespeculeerd. Toegegeven, dit levert meestal niet veel meer op dan amusante lectuur. Waren de Goden kosmonauten? Maar je kunt soms ook verrassende dingen leren uit zulke lectuur. Aspekt gaf het boek Zo heb je de Bijbel nog nooit gelezen uit, van de Italiaan Mauro Biglino. Hij her-vertaalde de Bijbel en kwam veel ‘buitenaardse zaken’ tegen.

Een nieuwe Von Däniken?

Ja en nee… ja in z’n leesbaarheid, nee in het feit dat we hier toch met een veel gedetailleerder onderzoeker hebben te maken… en wederom ja in zijn fantastische conclusies. In het Vaticaan sluit men haastig de luiken als Biglino in aantocht is, want die schrikt nergens voor terug…

Wonderlijk blijft de wereld van de Sumeriërs, waaruit alles voortkwam

In hun geschriften is eigenlijk al in detail melding gemaakt over het buitenaardse. Dat blijven raadselachtige bronnen? De gevestigde wetenschap draait om de brei heen en de Biglino’s springen in het gat. Ik zie Biglino dan uiteindelijk als een wegbereider. Het pad tekent zich langzaam af, nu de leerstoelen nog! Die komen altijd als laatste leert mijn ervaring.

11
May 16

Turkije heeft geen vrienden op deze wereld

Toen bij uitgeverij Aspekt de bundel over Turkije onder redactie van Hülya Uslu verscheen, was er op de redactie overleg over de titel. Moest het zijn Turkije en de weg naar democratie of  – en de lange weg naar democratie of, dramatischer nog, de moeizame weg naar. Inmiddels is duidelijk dat we op de redactie te optimistisch waren met de vermelding de weg naar, want zoals we ook konden lezen in de open brief in NRC Handelsblad van vorige week van Turkije-kenner en hoogleraar Erik J. Zürcher,  heeft Turkije zich in razend tempo van Europa en het westen afgewend.

Het land staat met de rug naar het oude continent

Hier en daar wordt nog wel een oorzaak-gevolg discussie gevoerd, maar over het algemeen is men zich er in groeiende mate van bewust dat veel samenhangt met de politiek-religieuze agenda van Erdogan. Attatürk zei al: ‘Turkije heeft geen vrienden op deze wereld’, en sinds Erdogan weten we ook waarom. Dat dit een gemiste kans is voor velen, moge duidelijk zijn. Zij die naar zuiverheid streven maken altijd vieze handen, die men wast in de Bosporus die Europa van Turkije scheidt… meer dan ooit.

 

04
Apr 16

Franceschi, Napoleon, Down, Siebelink, Biglino en Barroso

Op de bodem van beproeving groeit geluk (Uit: ‘Ego’ van Nadine Barroso)

Op een uitgeverij worden iedere week kinderen geboren. Zojuist ging een nieuwe doos boeken open en staarde het omslag van Hans Sakkers mij aan, Resultaat van onvermogen. Een bezorgd boek over wat er allemaal mis kan gaan in de verstandelijk gehandicaptenzorg. Boeken zijn vaak een ultieme rechtvaardiging. Wat ging er mis, hoe moet het verder – helend in die zin: voor de ziel, en voor betrokkenen. In Braziliaans Goud houdt Nelleke Posthumus Meyes de samenleving een spiegel voor met betrekking tot ‘Down’. Terwijl de maatschappij enerzijds ‘Down’ probeert uit te bannen, kiest de auteur bewust voor adoptie van een kind met Down. Een humanitair antwoord op de vlokkentest en nekplooi-metingen.

Boeken zijn vaak een ultieme rechtvaardiging…

Ook de geschiedenis laat zich dagelijks herschrijven. De Vlaamse auteur Pieter Jan Verstraete schreef in Overbodig front over de in het westen vergeten strijd om het Koerland, 1944/1945. Tegen beter weten in beet nazi-Duitsland zich hier vast in bebloede aarde, terwijl het Rode Leger zuidelijk langs hen heen marcheerde richting Berlijn. In Napoleon, martelaar voor de vrede, staat Michel Franceschi stil bij de andere kant van Napoleon. Hij voerde niet alleen oorlog, er werd ook veel oorlog tegen hem gevoerd. Nieuwe feiten laten zien dat de kleine Corsicaan niet alleen een onverbeterlijke aanstoker was van conflicten. Fred van Lieburg brengt geschiedenis terug naar onze eigen klei. In Jan Siebelink en de geschiedenis achter Knielen op een bed violen vertelt hij het echte verhaal achter boek en film. Hoe godsdienst mensen in de greep kan krijgen en hoe de gevolgen moesten worden doorstaan. Fred van Lieburg is als hoogleraar religiegeschiedenis verbonden aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Daar waar ‘Deo’ geheel verzandt, doet het Ego zijn opgang…

Waar de religie wijkt wordt het vacuüm opgevuld. Vertaler Arie Menken vertaalde voor Aspekt het boek van Mauro Biglino Zo heb je de Bijbel nog nooit gelezen. Deze Italiaanse bestseller is nu ook in Nederland verkrijgbaar. In 310 pagina’s wordt de Bijbel geherinterpreteerd.  Daar waar ‘Deo’ geheel verzandt, doet het Ego zijn opgang. Nadine Barroso schetst in een verrassend debuut de gevaren van verleiding en genotzucht tegen een Zuid-Europees decor. Veel boeken dus. Een rijke waaier en werelden op zich. Centraal in dit palet staat Bühne, ons cultureel en literaire tijdschrift. Nummer 4, het maart/aprilnummer is inmiddels verschenen en redacteur Margreet den Buurman liet weten dat de meeste kopij voor het najaarsnummer alweer binnen is. 2016 wordt een rijk jaar, mensen!

De boekenoogst bij Aspekt…

Updates voor Bühne: http://www.letterenvoorbuhne.blogspot.nl

 

 

 

08
Mar 16

Literair fronsen: een woord bij het vierde nummer van Bühne

Niemand kon mooier literair fronsen dan Samuel Beckett. Zijn doorkliefde gelaat was als het eerste boekperkament dat beschreven werd. En er is reden genoeg de wenkbrauwen op te tillen. De geschiedenis wordt weer eens opgestuwd, en zij die het oude Weltbühne kennen zullen weten wat dit zal betekenen. Daar waar de politiek faalt zullen pogromisten opduiken, als nimmer weggeweest.

Wonderlijk hoe snel een kentering zich kan inzetten. De profeet is sprakeloos. Juist dan is cultuur, in al zijn weerbarstigheid en eigenwijsheid, een belangrijk anker. Dat mag gevierd worden, daar mag van genoten worden, want voor je het weet, zo lezen we in deze Bühne, sta je ineens op een begrafenis en worden we onbedoeld geconfronteerd met de eindigheid van alles. Laten we ons dus laven aan Ortega y Gasset en Karl May, aan Hermann Hesse en Samuel Beckett, tot voorbij de horizon, langs de Wicklow Mountains ten zuiden van Dublin, tot daar waar het land weer in de zee over gaat.

Jan Kleefstra roept de literaire verleiding op via de metafoor van jeugdwandelingen aan de hand van je vader. De wereld ontdekkend en proevend, zonder al teveel begrip, maar je wel veilig wanend. Een Italiaanse schrijver beschreef eens zijn jeugd in de bloemrijke zonovergoten achtertuin van het ouderlijk huis. De paden tussen het groen door, en de ontploffende kleuren om zich heen. Het gaat om indrukken en inspiratie als motor en brandstof tot de eigen groei. We ruiken, plukken de bloemen om zelf tot bloei te komen. Deze reis voert de een vanuit zijn leesstoel met zicht op een regenachtig buiten, de ander gaat letterlijk op reis. Hans Kooger heeft ons in verschillende boeken en nu in dit tijdschrift op sleeptouw genomen. De wereld is zoveel groter dan het eigen besef en zelfs bij ontdekking vaak niet te bevatten. Wonderlijk dat religies en ideologieën op zo’n diversiteit het definitieve stempel willen drukken. De profeet schudt z’n hoofd bij zoveel gekrakeel. Geef ons maar de woorden op schrift. Dan is er tijd te overdenken. Bühne 4 is hier voor u.

Bühne 4, maart/april, kan besteld worden via boekhandels, via bol.com of via een mail naar info@uitgeverijaspekt.nl

Bühne op Facebook: facebook.com/literatuurencultuurvanaspekt

Bühne op de site: letterenvoorbuhne.blogspot.nl

 

10
Feb 16

Was macht die Kunst?

Soms raken de literatuur en de geschiedenis elkaar even. Ik las Het Balkon, een vijfluik vanuit de hoogte van Henk Weltevreden. Interessant te zien hoe hij zoiets ‘gewoons’ als een balkon een centrale rol toekent in het leven. Het balkon, als podium van de wereldmacht (en ondergang, denk maar aan Ceaucescu), als wel in dit boek ook in het persoonlijk leven van de hoofdfiguur. Soms geven 75 pagina’s je meer mee dan een dik boek. Je leert dat in de loop der jaren, dat is bijvoorbeeld ook de kracht van poëzie, waar het werk van Martien de Jong me de geheime wegen wees. Zijn vierluik dat Aspekt uitbracht, is nog altijd een ‘geheimtip’.

Was macht die Kunst?

Een andere bijzondere tip ligt bij het boek De hoffotograaf van Henri Ferguson. Ook hier schuurt het boek langs de geschiedenis, de vriendschap tussen fotograaf Heinrich Hoffmann en Hitler. Via Hoffmann leerde Hitler Eva Braun kennen en volgens ingewijden was de fotograaf eigenlijk Hitlers enige vriend. Midden in de nacht belde Hitler op vanuit de Führerbunker om een gesprek te beginnen met de zin ‘Was macht die Kunst?’

Vriendschappen, liefdes, ze komen en gaan, zo bleek uit Bonjour madame! van Heiltje Veth. Een mooie roman over vergankelijkheid enzo… niet lezen op de nuchtere maag, maar stevig in de leunstoel. Conventies verschuiven in het boek en prikkelen de verbeelding. Laat het maar regenen buiten, de boeken verdienen hun aandacht. Van actualiteit (Keulen: Kalifaat- light-boek) tot de biografie van David Bowie van Wim Hendrikse.