22
Nov 17

Permafrost en de ‘dirty secret’ van Raqqa

Geopolitiek was lange tijd een ondergeschoven thema. Beladen door de oorlog, en misbruik, werd het gelijkgeschakeld aan foute ideeën. Sinds het einde van de Koude Oorlog is het echter weer in opkomst. De nieuwe bijzondere ontwikkelingen moesten immers geduid worden, en het vakgebied maakte zijn rentree. Zelf houd ik me al jaren met geopolitiek bezig, eerst via het boek Hitlers Lebensraum, later heruitgegeven onder de titel De geopolitiek van het Derde Rijk, en mijn dissertatie over Karl Haushofer, de grondlegger van veel moderne ideeën over geopoltiek. Recentelijk stuitte ik op het boek Permafrost, oppervlaktes – een trilogie deel 1 van Tom Zwitser. Dit was voor mij verrassend, een Nederlandse filosoof, uitgever, die meer dan 500 pagina’s schreef over de thematiek van de geopolitiek. Het werden spannende uurtjes met bijzondere ontdekkingen. Zwitser heeft een vaardige pen, zoveel is zeker, en heeft zich met enthousiasme op zijn onderwerp gestort.

Een onmetelijk onderwerp, die geopolitiek. Het gaat namelijk over alles… dat is ook het probleem van het vakgebied. Direct in het begin van het boek zie je Zwitsers strubbelingen met de definitie van geopolitiek. Hij is hiermee in goed gezelschap. Ook Karl Haushofer en zijn zoon Albrecht worstelden hun hele carrière met de definitie van het vakgebied, en kwamen er niet helemaal uit. Zwitser bedient zich vanaf bladzijde een van metaforen om het geheel in kaart te brengen. Het is bovenal een theorie van de staat en minder van het burgerschap. Machinaties staan centraal.  De massa zaait en oogst niet, maar consumeert. Hier komt ook een stukje ideologie om de hoek kijken. Volgens Zwitser is deze massa namelijk zielloos. Het liberalisme was geen eindfase van de geschiedenis, en geen door-ontwikkeling, we zitten in een permafrost van latente oorlog, waarbij de massa tegen zichzelf en tegen zijn omgeving ‘beschermd moet worden’. Zwitser duidt dit als de ‘geostrategische dynamiek’.  De permafrost aan de oppervlakte bestaat uit verkoelingen en verhitting, aangestuurd door de staat. De burger is dit zich allemaal amper bewust.

In deze Ortega Y Gasset achtige wereld wordt veel geheim verondersteld. De auteur spreekt over het topje van de ijsberg dat we allemaal kunnen zien, maar dat het gros van het geheel schuilgaat onder water. Dit is niet altijd zo geweest. De zojuist al even genoemde Karl Haushofer deed zijn leven lang zijn best het Duitse volk, dat hij naïef vond, te onderwijzen in de beginselen van de geopolitiek. Hij beschouwde de Duitsers als een ‘Landhütenvolk’, dat zich bijvoorbeeld niet bewust was van de invloed van de wereldzeeën. Hier kon Duitsland nog iets leren van de Britten. Maar dat de huidige politieke situatie veel vraagtekens oproept zal niemand ontkennen. De recente onthullingen dat IS mocht vertrekken uit Raqqa is een van die wonderlijke zaken die onder onze neus plaatsvinden, maar moeilijk zijn te duiden. (BBC onthulling: http://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-sh/raqqas dirty secret) De vraag naar het grotere draaiboek zal veel discussie opleveren.

Hier zie ik ook de waarde van dit boek. Het stelt vragen, en komt met verklaringen en laat procedures zien, de grondbeginselen van… De kritiek hierop zal ongetwijfeld zijn dat er een koele (permafrost) sfeer rond dit geheel hangt, die zich natuurlijk moeilijk laat verenigen met de meer romantische denkers onder ons. Dit boek zal in zekere zin het negatieve imago bevestigen, terwijl de auteur oprecht probeert te duiden. Dit heeft alles te maken met door wiens ogen je naar de geschiedenis en de wereld kijkt. Dit boek behandelt de periode 1914 tot heden, en dan mag men er ook een zekere realistische (sommigen zullen ongetwijfeld stellen cynische) gedachte bij verwachten. De 20e eeuw was immers de meest gewelddadige in de menselijke geschiedenis, en dat terwijl we geneigd zijn deze tijd als ‘verlicht’ te beschouwen.

Er zitten bijzonder pareltjes in het boek. zoals de explosiviteit van het ressentiment. In mijn werk rond de politieke Islam heb ik daar ook meermaals op gewezen, al ontbreekt de metaforische  gelaagdheid van Zwitser. Dat is een niet te onderschatten motor achter de mobilisatie van de massa, om met Zwitser te spreken. Zo zet het boek je op vele fronten aan tot nadenken. Onder president Busch maakte de wereld kennis met de eendimensionale geopolitiek. Of dat echt het geval was, is de vraag na het lezen van dit boek. Er vanuit gaande dat de permafrost slechts zijn gladde, koude buitenkant laat zien, blijft veel verborgen. Dit boek leest zich niet als een detailstudie naar het hoe en waarom onder de waterlijn, maar gaat over de gevolgen van ‘de afschaffing van de mens’, de ‘sluier van onwetendheid’ en de ‘almacht van de Hobbesiaanse staat’, die demobiliseert hoe het uitkomt.

Toen ik permafrost dichtsloeg zette ik de verwarming maar een tikje hoger. Wat klopte er van het beeld van massamanipulatie in een wereld waar we de files nog niet konden regelen? Enfin. Er was veel om op de kauwen. Permafrost.

Tom Zwitser – Permafrost, een filosofisch essay over de westerse geopolitiek van 1914 tot heden

Oppervlaktes-een trilogie deel 1

ISBN: 9789492161-10-9

Blauwe Tijger

 

20
Oct 17

Bij het najaarsnummer van Bühne: iedere dag nieuwe kansen

Samuel Beckett. Zijn doorgroefde gezicht als een oude landkaart. Negen weken was hij in Hamburg, Hotel Lloyd aan de Steintorwall. Zwervend langs Hauptbahnhof en Rathausmarkt, dat in een duister verleden een geheel andere naam droeg. Hier ontstaan boeken, hier worden teksten geboren, daar waar de geschiedenis werd geschreven. Ergens, tussen Ierland en Hamburg.

Er is iedere dag een nieuwe dageraad, nieuwe plannen, nieuwe mensen en een nieuwe werkelijkheid

Binnenkort verschijnt het najaarsnummer van Bühne, dat dapper voortgaat in de letterenwereld. Een serieus nummer, met enige historische essays, die u zullen verbazen. Letteren kennen geen moraal en kleven aan iedere ideologie. Het is aan de schepper en gebruiker wat wij met de teksten doen. We krijgen een inkijke bij een commune aan de Maas. Een product van eigen land, maar ook van alle tijden en plaatsen. Terugkijkend kunnen we ons slechts verbazen en de schouders ophalen, maar er was een tijd dat alles echt was. Nog niet ingehaald door geschiedenis en vergetelheid. Dat er confrontatie was, lach, leed maar natuurlijk ook idealisme en goede bedoelingen waaraan de wereld ten onder dreigde te gaan. Er is iedere dag een nieuwe dageraad, nieuwe plannen, nieuwe mensen en een nieuwe werkelijkheid. Wat het verleden ons spiegelt is een recept voor de toekomst. Bühne luistert en groeit mee.

 

 

19
Sep 17

Erdogan en de Europese vonk

Aspekt heeft een traditie gekregen in het brengen van bundels over actuele onderwerpen, de Arabische lente, Wikileaks, Keulen Kalifaat, de Europese spagaat. Ditmaal is het wederom gelukt een belangrijke topic onder de aandacht te brengen: de rol van de Turkse president Erdogan. In The Post online verscheen een grote voorpublicatie:

http://politiek.tpo.nl/2017/09/17/turkse-militaire-ambities-hand-hand-groeiend-isolationisme/

Ik concentreer me hier even op de conclusie van mijn eigen bijdrage in de bundel. Deze ging vooral over de militaire kaart van Erdogan en zijn geopolitiek, met de focus natuurlijk op Syrië en Irak. Net als alle andere partijen zit Turkije nu ‘opgesloten’ in het Syrische dilemma. Het wegvallen van de oude structuren in de regio heeft tot een letterlijk vacuüm geleid dat zich niet eenvoudig laat opvullen. Daarbij heeft het naast het recente probleem een veel oudere, maar even dodelijke twist tussen Sjiieten en Soennieten ernstig aangewakkerd. In de praktijk is op dit moment Jemen het dodelijkste slagveld. In die zin dient deze oorlog de agenda van IS. De golfstaten en Turkije hebben gemeen dat zij de Sjiieten meer haten dan IS, maar onderling elkaar de hoofdrol niet gunnen.

Te vrezen valt dat de wereld het proces Erdogan moet uitzweten…

De oorlog in Syrië is een oorlog van verliezers. De enige partij die tot nu toe gewonnen heeft is IS, door de oprichting van het Kalifaat en de Koerden, die zeggenschap over de regio’s kregen. Assad won vooral door niet te verliezen. Voor de Turken ziet de situatie er onduidelijker uit. Hun ambities kunnen niet gestaafd worden in het veld. Het leger is onthoofd en men steunt louter op eigen machtsbasis en kent weinig support. Atatürk zei het al, ‘de Turken hebben geen vrienden op deze wereld.’ En zo voelen zij het ook. Erdogan wil daarom vanuit eigen kracht handelen. De wind zal hem in de zeilen blazen zolang de economie draait, maar dat staat haaks op zijn isolationisme en de ‘Alleingang’ die hij heeft ingezet. Te vrezen valt dat de wereld het proces Erdogan moet uitzweten, zoals ook de oorlog in Syrië door uitputting gedempt zal worden. Onder Trump is het aantal bombardementen van de VS sterk opgelopen, maar die zullen uiteindelijk niet beslissend zijn. Ook onfrisse en ondoorzichtelijke allianties zullen doorgaan.

In de rook van de kruitdampen droomt Ankara verder van zijn eigen rol in de regio

De relaties tussen het Westen en Turkije en bepaalde radicale Islamitische groepen zullen nog lang onderdeel van speculatie zijn en voer voor historici. Hoe zat het met de illegale oliehandel vanuit Syrië naar Turkije, de duizenden tankwagens die op en neer reden? Het was door Russisch militair ingrijpen dat de wereld erachter kwam. Waarom waren deze lijnen – de financiële slagader van IS – nimmer gebombardeerd? De vingerwijzing ging naar Ankara, dat goudgeld verdiende met deze ‘lifeline’ van IS, maar het fijne is er nog niet van bekend. Zoals elke oorlog stinkt ook deze. In de rook van de kruitdampen droomt Ankara verder van zijn eigen rol in de regio. Maar er is geen draagvlak voor een succesvolle ‘Alleingang’ buiten de eigen Turkse grenzen. Wat overblijft is de gijzeling van het eigen volk – tot in Europa aan toe. Ondanks Erdogans snoeiharde referendumcampagne voor uitbreidingen van de presidentiële macht stemde bijna 50 procent tegen. Dat geeft hoop, de Europese vonk in het hart van Turkije is nog niet gedoofd.

07
Aug 17

Civis Mundi Prijs voor uitgever en historicus Perry Pierik

Door: Prof. dr. S.W. Couwenberg – directeur/hoofdredacteur Civis Mundi

In nummer 47 van Civis Mundi zijn Civis Mundi Prijzen van 5.000 en 2.500 euro ingesteld voor bijzondere bijdragen aan het beschrijven en doorgronden van de ontwikkelingsgang, de problematiek, het perspectief en de controverses rond het project der moderniteit, zoals Civis Mundi dat vanaf de oprichting begin jaren ’60 van de vorige eeuw als belangrijkste thema gekozen heeft. We deden dat in het voetspoor van de historicus Jan Romein en diens bekende theorie van het Algemeen Menselijk Patroon van premoderne culturen en Europa als afwijking daarvan, en eerste exponent van de moderniteit.

Deze Civis Mundi Prijs wordt voor het eerst toegekend aan de publicerende uitgever, historicus en schilder Perry Pierik. Wij baseren ons daarvoor op grond van de volgende overwegingen: in 1991 als historicus afgestudeerd aan de Universiteit Utrecht, en van 1991 tot 1994 werkzaam als publicist voor een groot aantal kranten en tijdschriften, en daarvoor veel journalistieke onderzoeksreizen makend, startte Perry Pierik in 1994/1995 betrekkelijk argeloos met Uitgeverij Aspekt, zoals hij zelf schrijft, met de “Mut der Ahnungslosen.” En dat in een tijd van toenemende digitalisering van informatie en communicatie, en ontlezing onder het grote publiek.

Om in zo’n tijd een nieuwe uitgeverij te beginnen, daar moet je wel het nodige lef voor hebben. In luttele jaren is hij er niettemin in geslaagd om uitgeverij Aspekt te doen uitgroeien tot een snel groeiend en belangwekkend fonds van uitgaven. Dat fonds overziende aan de hand van voor- en najaarsaanbiedingen sinds 1995, is een van de pijlers van zijn beleid het uitgeven van boeken geworden, die een verhelderend licht werpen op de problematiek, het perspectief en de conflicten rond dat project der moderniteit. Dat is mede te danken aan het slim entameren van een vruchtbare samenwerking met uitgeverijen van de universiteiten van Antwerpen en Brussel. Deze jonge en stoutmoedige uitgever vaart daarbij een verstandige middenkoers, waardoor zowel meer rechtse als linkse benaderingen aan bod komen. Die uitgaven weten bovendien de aandacht te trekken door de esthetisch fraai verzorgde en van pakkende titels voorziene presentatie ervan.

(foto: met de Ludendorff biografie)

Uitgeverijen zijn tot grote bloei gekomen tijdens de snelle opbouw en ontwikkeling van het project der moderniteit, en spelen daarin een prominente rol door het bieden van een aansprekend podium voor ieder die als schrijver, intellectueel en wetenschapper iets relevants en interessants te zeggen heeft over de tijd en wereld waarin we leven. Aan dit bijzondere gezelschap van culturele ondernemers voegt uitgeverij Aspekt onder leiding van Perry Pierik een belangwekkende nieuwe dimensie toe door het veelzijdige karakter van haar uitgavenbeleid, opener ook dan andere uitgeverijen.

(foto: in het archief)

Op het terrein van culturele tijdschriften leven we in een vrij vlakke tijd, zeker vergeleken met de tijd van de verzuiling, toen iedere zuil zijn eigen culturele en literaire tijdschriften had, met eigen schrijvers en dichters en onderling inspirerende polemieken. Voor de ondernemingszin, de culturele inspiratie en intellectuele energie die aan dit alles ten grondslag ligt, verdient deze schrijvende uitgever alleszins een groot compliment. In een opmerkelijke briefwisseling die Perry Pierik met auteur en uitgever Wim Huijser in 2007 en 2008 gevoerd heeft, vinden we een boeiend verslag van de dagelijkse gang van zaken van het uitgeversvak, met al zijn wel en wee, met name zijn intrigerende combinatie van cultureel ondernemerschap en bedrijfseconomisch verantwoord zakendoen. De briefwisseling is in 2008 en 2009 gebundeld in de Aspekt-uitgaven De inkt van Arcadia en Het geheime leven. Het eerste boek telt liefst 528 bladzijden, en een personenregister van bijna 15 bladzijden. En een bijzondere naam: Arcadia, waaraan Civis Mundi in deze zomermaanden twee grote artikelen wijdt.

Die lichtvoetig geschreven briefwisseling biedt met de daarbij behorende anekdotes en roddel een treffend kijkje in de binnenkamer van publicerend Nederland. Wat doet zo’n uitgever eigenlijk? Deze uitgever omschreef dat eens als volgt: acquisitie, contracten, redactie, marketing, het samenstellen van bundels, het benaderen van geschikte auteurs, het inhoudelijk meedenken en doen van voorstellen voor boekprojecten. De bedrijfseconomische kant van het vak, met al zijn zorgen, komt daar natuurlijk nog bij.

(foto: Prof. dr. Wim Couwenberg)

Kern van de non-fictie pijler is het uitgeven van historische boeken. Perry Pierik is zelf een gepromoveerd historicus – in 2006 gepromoveerd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam bij historicus prof. H. Beunders. Hij behoort tot het betrekkelijk geringe aantal uitgevers dat zelf als auteur actief is. En Perry Pierik is als auteur zelfs ongelofelijk actief, met zo’n 40 historische boeken, in het Engels vertaald werk en tal van publicaties als redactielid.

De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog geldt als zijn eigen specialisme. Maar zijn geschiedwerk overziend heeft hij op de hele conflictrijke geschiedenis van de hele 20 eeuw als historicus zijn licht laten schijnen, en zelfs ook nog over de eerste decennia van de 21e eeuw – (Islamterrorisme/Islamitische Staat). Met als laatste opvallende uitgave een grote en goed gedocumenteerde biografie over Erich Ludendorff, tussen 1915 en 1925 de ‘sterkste man op rechts’ in Duitsland. Deze historicus heeft zich zodoende ontpopt als een opmerkelijke historisch geschoolde polemoloog.

(Omslag: deeltje uit de handzame pocketreeks Tweede Wereldoorlog)

Op grond van die historische publicaties is van de zijde van Civis Mundi geprobeerd hem namens onze stichting te benoemen tot bijzonder hoogleraar geschiedenis van de korte 20e eeuw (1914-1989). Dit voorstel is gedaan aan de faculteit Erasmus School of History, Culture and Communication van de Universiteit Rotterdam. Daar bleek echter geen ruimte voor te zijn. Met deze prijs willen we Perry Pierik in ieder geval ook als historicus eren, niet alleen voor de wijze waarop hij zich als professioneel geschiedwetenschapper op indrukwekkende wijze manifesteert, maar eveneens voor de wijze waarop hij erin slaagt de historiografie op een doeltreffende wijze binnen het bereik van een breder publiek te brengen.

Daarnaast vindt deze uitgever en historicus ook nog tijd om zich als schilder te ontplooien. In het najaar van 2008 vond een grote expositie van zijn werk plaats in De Compagnie te Dordrecht. Tevens werden in het West-Indische Huis en Slot Zeist twee grote tentoonstellingen van zijn schilderwerk gehouden. Hoe speelt die man dat allemaal klaar? Dat is een vraag die spontaan rijst, als men dit alles in ogenschouw neemt. Dat hij al werkende weleens worstelt met het feit dat een dag slechts 24 uur telt, dat valt te begrijpen. Hoe dit zij, Perry Pierik verdient op grond van juist genoemde overwegingen alleszins om als eerste in aanmerking te komen voor de pas ingestelde Civis Mundi Prijs. Dat wordt hem dan ook met instemming van de redactie en het bestuur van onze stichting van harte gegund.

Prof. dr. S.W. Couwenberg, namens het bestuur en de redactie van Stichting Civis Mundi

Deze tekst werd ook gepubliceerd in Civis Mundi Digitaal #49

18
Jul 17

Catalogus stress in de zomer – een tijdschrift erbij – Ludendorff en een boek bij de film over Duinkerken

In de maand juli begint de catalogus stress pas echt toe te slaan: de stukjes moeten zijn ingeleverd en geredigeerd, het fotomateriaal moet binnen zijn en nieuwe titels ingevoerd. Het resultaat is straks een lijvige najaarscatalogus waarin iedere titel zo goed als mogelijk is vertegenwoordigd.

Vrolijk wapenfeit is het verschijnen van een eerste deel van wat uit moet groeien tot een nieuw podium over de Koude Oorlog – hier op de foto met redactielid en auteur Marcel Reijmerink. De Koude Oorlog – als een cruciale periode in de Europese geschiedenis van ongeveer 1949 tot 1989 – inspireert nog steeds en er zijn een hoop zaken die nooit voldoende zijn belicht. Als een van de grootste historische uitgeverijen in Nederland kon Aspekt dit onderwerp niet laten liggen!

Onverminderd blijft daarnaast de aandacht voor literatuur. In het najaar verschijnt alweer het zevende nummer van Bühne - een gewild podium voor meer gevestigde en beginnende auteurs – de kopij voor een bewaarnummer van bijna 150 pagina’s vloeit bijna als vanzelf binnen.

Martin Ros, hier met Bühne en een catalogus, wordt nog steeds van tijd tot tijd bijgepraat…

Volg de nieuwtjes van – en over Bühne op de site: www.letterenvoorbuhne.blogspot.nl – en op de facebookpagina: facebook.com/literatuurencultuurvanaspekt

De grote Ludendorff biografie blijft mooie aandacht genereren: een mooi groot artikel van de historicus/bibliothecaris/auteur Pieter Jan Verstraete verscheen in de Vlaamse pers – en van de historicus/filosoof Bart Haers verscheen een uitgebreide bespreking op zijn blog: kwestievanverwondering.blogspot.be

Er komt een film over het Duinkerken offensief – waar het nieuwe deeltje binnen de reeks kleine pockets over de Tweede Wereldoorlog mooi bij aansluit. We zien dat de onderwerpen nog steeds goed in de belangstelling staan!

 

 

Volg wekelijks alle nieuwtjes en updates op facebook:

www.facebook.com/perry pierik auteur

 

 

 

 

19
Jun 17

Veel aandacht voor de Ludendorff biografie en voetnoten in de geschiedenis

Er is veel mooie aandacht voor de biografie van Ludendorff: er was een interview in het boekenprogramma van het Historisch Nieuwsblad en er verscheen onder meer een lovend en inhoudelijk goed stuk op Historiek.net.

Het werken aan de pocketreeks Eerste – en Tweede Wereldoorlog gaat onverminderd door en de reeks slaat aan. Aardig aan de reeks is dat het ruimte biedt om onderbelichte voetnoten in de geschiedenis meer naar voren te halen, zoals het bizarre voorval dat Nederland aan de vooravond van de Duitse inval in Polen – waarmee de Tweede Wereldoorlog begon – werd gevraagd om de honneurs namens Duitsland waar te nemen voor het geval een conflict met Polen zou escaleren… Koningin Wilhelmina was hiervan op de hoogte…Het zijn feitjes die kleur geven aan historisch onderzoek…

 

Link naar het interview: http://www.historischnieuwsblad.nl/artikel/47493/het-boekenprogramma.html

Link naar het artikel op historiek.net: http://www.historiek.net.duitsland-maakte-russische-revolutie-mede-mogelijk/69365/

Blijf op de hoogte via de auteurspagina op facebook:

http://www.facebook.com/perry pierik-auteur

                                                                                           In het archief

24
May 17

Over de dynamiek van het uitgeefvak naast een bestaan als schrijver

De dynamiek van een groeiende uitgeverij naast een bestaan als schrijver vraagt om het exploreren van nieuwe podia. Op facebook is al een aantal jaar een uitgeverijpagina met een persoonlijke signatuur. Deze is nu aangevuld met een auteurspagina op facebook op persoonlijke titel onder de naam: Perry Pierik-auteur. U kunt nieuws volgen omtrent de boeken, weetjes m.b.t. wat actueel raakt en bijzonderheden rond lopende projecten.

Een greep uit wat deze maand in de aandacht stond en staat:

De grote Ludendorff biografie die in maart verscheen blijft voorlopig goed in de belangstelling. Er verscheen o.m. al een mooie recensie van NBD Biblion!

Nostalgie leverde een terugkijken op naar de briefwisseling met auteur/publicist en biograaf van C. Buddingh Wim Huijser, dit jaar tien jaar geleden begonnen.

Over de oorlogsbeer Wojtek en andere dieren die in oorlogstijd werden ingezet ging het op 23 mei op NPO1

 

Voor alle bijzonderheden naar:

http://www.facebook.com

tag: Perry Pierik-auteur

 

 

 

 

20
Apr 17

Bij het verschijnen van Bühne 6 – het voorjaarsnummer

Een literair cultureel tijdschrift zoekt naar grenzen. Persoonlijke grenzen, naar wat mogelijk is, wat bereikt kan worden. Talent dat zich ontwikkelt. Daarnaast zoekt het zijn weg vanuit het centrum naar de periferie. Hierdoor zal het oog van de culturele storm zich immer verplaatsen. Stilstand is dood. Bij deze eeuwige verkenning blaffen we naar God, ontdekken we de wereld van Claire Lispector, haar werk, haar nog onvertaalde romans. Maken we kennis met de stemmingen van Josephine Jost, aanschouwen we het vergrijsde verleden bij Tine Hertmans, en aanschouwen de tong van Gerard Reve.

Via het werk van Fritz J. Raddatz maken we kennis met spelonken van de menselijke zoektocht, de gewapende kunsten van het nationaalsocialisme. Woorden van Kruppstahl. Zoals Weltbühne eens, zo balanceren ook wij weer langs de rafelranden van de geschiedenis. In Europa worden dit voorjaar de verkiezingen met ingehouden adem beleefd.

Niets is blijvend, behalve de kwaliteit an sich

In een mengeling van weemoed en onbegrip trekt het verleden aan ons voorbij. In het werk van de huisschilder van de Romanovs, Valentin Serov, toont het palet van de geschiedenis zijn bonte kleuren. Zowel de schilderkunst als de letteren zijn in staat de onoverbrugbare kloof tussen geluk en lijden te overbruggen op een vel papier of schildersdoek. De schoonheid toont zich in al zijn kwetsbaarheid. Vergeeld… Niets is blijvend, behalve de kwaliteit an sich. Af en toe openbaart zij zich aan ons, de schoonheid, die korte aanraking met wat we nastreven. Even klinkt de holle lach van het geluk. Dan omarmt het alledaagse ons weer als een stugge deken.

Het voorjaarsnummer van Bühne is overal voor 9.95 euro te bestellen – óf via Aspekt: info@uitgeverijaspekt.nl

De site van Bühne: http://www.letterenvoorbuhne.blogspot.nl

Bühne op facebook: http://www.facebook.com/literatuurencultuurvanaspekt

 

23
Mar 17

Ludendorff werd door de nazi’s succesvol weggepoetst

De geschiedenis leert dat soms heel belangrijke mensen toch vergeten raken…althans delen van hun leven. Dat was mijn les bij het bestuderen van Erich Ludendorff, die we wel uit de Eerste Wereldoorlog kennen (‘Tannenberg’ bijvoorbeeld, de beroemde veldslag uit 1914), maar zijn rol bij de opkomst van het nazisme veel minder. Ik stuitte voortdurend op deze man en zijn vaak kwalijke praktijken, bij meerdere studies naar het Derde Rijk. Al snel kwam ik erachter dat hij tot 1925 DE MAN was op de rechterflank, en dat Hitler zijn tovenaarsleerling was. Natuurlijk werd dit door de nazi’s na 1933 zorgvuldig weggepoetst, en met succes… want Ludendorffs rol raakte vergeten. Zie hier de drijfveren tot mijn nieuwste boek: Erich Ludendorff, biografie.

Er bestaan verschillende biografieën over Erich Ludendorff. Ze hebben gemeenschappelijk dat ze stoppen bij het jaar 1918, het einde van de Eerste Wereldoorlog. Dit is onterecht. Ludendorff ontwikkelde zich gedurende de piek van zijn lange carrière, tussen 1915 en grofweg 1925, tot de sterkste man op ‘rechts’. Dus ook de jaren na de oorlog waren van groot belang. Hij was niet alleen een belangrijke veldheer die met Paul von Hindenburg het opperbevel voerde dat Duitsland militair de facto leidde na het ontslag van generaal Von Falkenhayn, maar hij was ook de belangrijkste intrigant tegen de Republiek van Weimar na de Eerste Wereldoorlog. Hij werkte direct samen met de moordenaars van Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg, hij stond dichtbij de moordenaars op Walter Rathenau, hij was voorman in twee staatsgreep-pogingen, de Kappputsch en de Feldherrnhalleputsch, én hij pacteerde bijna opnieuw, ditmaal tegen Hitler, in 1935.

Ludendorff was tevens uitgever en verspreider van smaadschriften van ongekende felheid, zoals de ‘Protocollen van de wijzen van Sion’, waarmee hij het humus schiep waaruit de Holocaust kon ontstaan en bovendien was hij een ongekende complotdenker. Hij onderhandelde al in de beruchte Wannseevilla met de Duitse regering, 17 jaar voordat daar tot de ‘Endlösung’ besloten werd, en in zijn huis werd de meest fatale vriendschap van de 20e eeuw gesloten: die tussen Heinrich Himmler en Auschwitzcommandant Rudolf Höss. Koppelen we daar zijn rol aan bij de communistische revolutie en de geblindeerde trein waarmee Lenin vanuit Zwitserland naar St. Petersburg reisde, dan is het beeld van deze man al heel wat veelzijdiger dan alleen de veldheer zoals de geschiedenis hem kent.

Verschenen: Perry Pierik, Erich Ludendorff, biografie

ISBN: 978 9463380218/NUR: 680

622 pagina’s – 17/24 cm

29.95 euro

Dr. Perry Pierik verdiepte zich lange tijd in het leven van deze omstreden man, wiens invloed nog nauwelijks begrepen wordt. Hitler dook niet uit het niets op in 1933. De zogenaamde ‘missing years’ van de ‘Führer’  waren in werkelijkheid het dictaat van Erich Ludendorff. Pierik schreef en redigeerde talloze boeken over de Eerste- en Tweede Wereldoorlog.

 

27
Feb 17

Een overwinning in ‘no time’

Deze zomer komt er een nieuwe grote productie, een film over het ‘wonder van Duinkerken’. In mei -juni 1940 ontsnapte het overgrote deel van de Britse expeditiemacht uit Frankrijk naar Engeland. Tevens konden nog eens meer dan 100.000 Franse militairen inschepen. Dit alles gebeurde min of meer onder het toeziend oog van de Duitsers.

De Duitse troepen, vooral die vanuit het zuiden, (vanaf de rivier de Somme), naar het noorden reden, (Panzergruppe Von Kleist), moesten op bevel van Hitler – het zogenaamde ‘Halt Befehl’- pas op de plaats maken langs de ‘Kanaallinie’ bij de Aa. Sindsdien wordt er gespeculeerd over wat nu de oorzaak is geweest van dit bijzondere ingrijpen van Hitler. Momenteel werk ik aan een boek over deze vraag. Zonder al teveel willen prijsgeven kan ik wel vaststellen dat een dubbel dilemma hieraan ten grondslag lag.

Voor de Duitsers speelde de vraag: concentreren wij ons op de rest van Frankrijk en het komende offensief over de rivier de Somme, of vernietigen we eerst de ingesloten geallieerde troepen aan de kust. Voor de geallieerden speelde: breken we door naar het Somme-front, of evacueren we? Deze vier opties wisselden voortdurend van prioriteit door gebeurtenissen in het veld, en door al dan niet juiste inlichtingenrapporten. Daarnaast speelde, als altijd, de mens zelf een belangrijke rol. Hitler en het Oberkommando der Wehrmacht - die het eigen succes nauwelijks konden geloven – het opperbevel van de landmacht, OKH, dat het aanvankelijk niet geloofde, maar nu de pushende partij werd, en ijdelheid in de vorm van luchtmacht-baas Hermann Göring, die zijn aandeel in de buit opeiste.

Aan geallieerde kant was het amper minder ijdel, en moest commandant Gort heel wat kritiek doorstaan. Maar de Britten zijn handig met nederlagen en toverden ze in no time om tot heroïsche ‘overwinningen’. De morele overwinning kwam in Londen te liggen, de fysieke in Berlijn. Nog even puzzelen, het boek staat al in de catalogus en komt er aan in de kleine pocketserie. Klein in omvang, maar vaak hopelijk verrassend qua inhoud.