24
Aug 16

De slag in de lucht van Timosjenko

Er blijft veel te ontdekken over de Tweede Wereldoorlog. Van Klartext-Verlag ontving ik prachtige nieuwe titels ter recensie voor het Bulletin Tweede Wereldoorlog, waaronder een studie van Helmut Teufel e.a. over de Joden in Böhmen und Mähen (Tsjechië dus), onder de titel Avigdor, Benesch, Gitl (isbn 978-3-8375-1515-2). Het boek werd opgedragen aan de historicus Samuel Steinherz, die ten onrechte vergeten is. Hij kwam om het leven in KZ Theresiënstadt 1942.

Van eigen hand werk ik nu aan een boekje in de pocketreeks. Maarten Bakker is inmiddels bezig met de opmaak. Het gaat over de zogenaamde Tweede Slag om Charkov, mei 1942. De zomer was traditioneel het moment waarop Duitsland aanviel, maar Stalin wilde Hitler voor zijn. Generaal Timosjenko opende in 1942 met een pre-emptive strike. Een fragment uit de inleiding:

‘De Duitsers waren volop bezig met hun aanvalsplannen in het zuidelijke deel van het Oostfront, dat later dat jaar bij Stalingrad en in de Kaukasus zouden stranden. Midden in die voorbereidingen werden ze getroffen door een onverwacht en zeer ambitieus offensief van het Sovjet Zuid-westfront, onder bevel van generaal Timosjenko. De inspirator van dit offensief, waar meer dan 700.000 Sovjetsoldaten bij betrokken waren, was niemand minder dan Stalin zelf. Geheel in de lijn van de offensieve Sovjetstrategie, wilde Stalin het initiatief terugpakken en voorkomen dat de Duitsers de militaire operaties in de zomer konden dicteren.

Maar Timosjenko’s aanval was meer dan een verstoringsactie

Het was de bedoeling om het front in Oekraïne radicaal om te gooien en van Krasnograd naar het zuiden door te stoten, terwijl ondertussen de belangrijke industriestad Charkov werd heroverd. De aanval trof de Duitsers bij verrassing, maar de reactie was zeer alert. Twee pantserdivisies die in rust waren bij Charkov, werden direct ingezet voor een tegenstoot. De opmars ten zuiden van Charkov boekte grote terreinwinst en de Sovjetcavalerie brak door bij Krasnograd.

Timosjenko liet Moskou triomfantelijk weten dat de doorbraak was geslaagd maar Operatie Fridericus trok een streep door de rekening. Al voor de slag was het Oberkommando der Wehrmacht (het OKW) bezig geweest met de Russische front-uitstulping aan het Charkovfront. Het wegnemen ervan was een voorwaarde voor de start van het echte zomeroffensief. Nu de Russen hen voor waren, werd de operatie, in gewijzigde vorm, naar voren gehaald en de tegenaanval vanuit het zuiden en later ook vanuit het Noorden ingezet.

Wat volgde was een van de grootste nederlagen van het Rode Leger, dat opmerkelijk genoeg weinig aandacht heeft gehad van de geschiedschrijvers

Zo schreef bijvoorbeeld de bekende historicus Richard Overy er in zijn standaardwerk Russia’s War geen woord over. De Sovjets hadden hun eigen politieke redenen om te zwijgen, en voor het ijdele Duitse leger, dat nog relatief weinig tegenslag had gekend, was het wederom een nieuwe lauwerkrans. Wat men nog niet wist, was dat acht maanden later een groot deel van dezelfde troepen hun graf vonden in de ruïnes van Stalingrad.’ Mijn boek in voorbereiding is het verhaal van heroïek en tragiek.

 

 

04
Jul 16

Een landkaart waarop Utopia ontbreekt is het aanzien niet waard

We blijven sleutelen aan de wereld. Uit het verre Ankara klinken voortdurend geluiden vanuit de garage; geen glimlach meer, zeker niet van vrouwen, geen vrije pers, geen anticonceptie, geen westerse invloed. Het meest gebruikte woord in Turkije lijkt geen te zijn. Dat is jammer; ik las in het boek van Sigbert Samson, Grensgebieden. Introductionistische oefeningen. Dit is zo’n boek dat denken leuk maakt. Soms middels een citaat, zoals van Oscar Wilde:

‘Een landkaart waarop Utopia ontbreekt is het aanzien niet waard.’

De uitspraak van Alfred Korzybski bij het hoofdstukje Grensgebieden vond ik trouwens nog mooier:

‘De landkaart is niet het gebied’.

Het is een pleidooi voor de droom, de vrije geest, het antwoord eigenlijk op het geen uit Ankara. ‘Geen’ is in wezen een ander woord voor ‘nee’. Tegenover het ‘nee’ moeten we het ‘ja’ laten stralen. Obama won er ooit de verkiezingen mee. Buiten schijnt een aarzelende zon, in mijn pauze lees ik Grensgebieden.

ISBN: 978 9461538390

 

08
Jun 16

Als Biglino nadert sluit het Vaticaan haastig de luiken!

Sinds Erich von Däniken is er een vloedgolf aan grenswetenschap ontstaan. Dat zijn fascinerende boeken. Ongehinderd door behoudende universitaire leerstoelen kan er driftig worden gespeculeerd. Toegegeven, dit levert meestal niet veel meer op dan amusante lectuur. Waren de Goden kosmonauten? Maar je kunt soms ook verrassende dingen leren uit zulke lectuur. Aspekt gaf het boek Zo heb je de Bijbel nog nooit gelezen uit, van de Italiaan Mauro Biglino. Hij her-vertaalde de Bijbel en kwam veel ‘buitenaardse zaken’ tegen.

Een nieuwe Von Däniken?

Ja en nee… ja in z’n leesbaarheid, nee in het feit dat we hier toch met een veel gedetailleerder onderzoeker hebben te maken… en wederom ja in zijn fantastische conclusies. In het Vaticaan sluit men haastig de luiken als Biglino in aantocht is, want die schrikt nergens voor terug…

Wonderlijk blijft de wereld van de Sumeriërs, waaruit alles voortkwam

In hun geschriften is eigenlijk al in detail melding gemaakt over het buitenaardse. Dat blijven raadselachtige bronnen? De gevestigde wetenschap draait om de brei heen en de Biglino’s springen in het gat. Ik zie Biglino dan uiteindelijk als een wegbereider. Het pad tekent zich langzaam af, nu de leerstoelen nog! Die komen altijd als laatste leert mijn ervaring.

11
May 16

Turkije heeft geen vrienden op deze wereld

Toen bij uitgeverij Aspekt de bundel over Turkije onder redactie van Hülya Uslu verscheen, was er op de redactie overleg over de titel. Moest het zijn Turkije en de weg naar democratie of  – en de lange weg naar democratie of, dramatischer nog, de moeizame weg naar. Inmiddels is duidelijk dat we op de redactie te optimistisch waren met de vermelding de weg naar, want zoals we ook konden lezen in de open brief in NRC Handelsblad van vorige week van Turkije-kenner en hoogleraar Erik J. Zürcher,  heeft Turkije zich in razend tempo van Europa en het westen afgewend.

Het land staat met de rug naar het oude continent

Hier en daar wordt nog wel een oorzaak-gevolg discussie gevoerd, maar over het algemeen is men zich er in groeiende mate van bewust dat veel samenhangt met de politiek-religieuze agenda van Erdogan. Attatürk zei al: ‘Turkije heeft geen vrienden op deze wereld’, en sinds Erdogan weten we ook waarom. Dat dit een gemiste kans is voor velen, moge duidelijk zijn. Zij die naar zuiverheid streven maken altijd vieze handen, die men wast in de Bosporus die Europa van Turkije scheidt… meer dan ooit.

 

04
Apr 16

Franceschi, Napoleon, Down, Siebelink, Biglino en Barroso

Op de bodem van beproeving groeit geluk (Uit: ‘Ego’ van Nadine Barroso)

Op een uitgeverij worden iedere week kinderen geboren. Zojuist ging een nieuwe doos boeken open en staarde het omslag van Hans Sakkers mij aan, Resultaat van onvermogen. Een bezorgd boek over wat er allemaal mis kan gaan in de verstandelijk gehandicaptenzorg. Boeken zijn vaak een ultieme rechtvaardiging. Wat ging er mis, hoe moet het verder – helend in die zin: voor de ziel, en voor betrokkenen. In Braziliaans Goud houdt Nelleke Posthumus Meyes de samenleving een spiegel voor met betrekking tot ‘Down’. Terwijl de maatschappij enerzijds ‘Down’ probeert uit te bannen, kiest de auteur bewust voor adoptie van een kind met Down. Een humanitair antwoord op de vlokkentest en nekplooi-metingen.

Boeken zijn vaak een ultieme rechtvaardiging…

Ook de geschiedenis laat zich dagelijks herschrijven. De Vlaamse auteur Pieter Jan Verstraete schreef in Overbodig front over de in het westen vergeten strijd om het Koerland, 1944/1945. Tegen beter weten in beet nazi-Duitsland zich hier vast in bebloede aarde, terwijl het Rode Leger zuidelijk langs hen heen marcheerde richting Berlijn. In Napoleon, martelaar voor de vrede, staat Michel Franceschi stil bij de andere kant van Napoleon. Hij voerde niet alleen oorlog, er werd ook veel oorlog tegen hem gevoerd. Nieuwe feiten laten zien dat de kleine Corsicaan niet alleen een onverbeterlijke aanstoker was van conflicten. Fred van Lieburg brengt geschiedenis terug naar onze eigen klei. In Jan Siebelink en de geschiedenis achter Knielen op een bed violen vertelt hij het echte verhaal achter boek en film. Hoe godsdienst mensen in de greep kan krijgen en hoe de gevolgen moesten worden doorstaan. Fred van Lieburg is als hoogleraar religiegeschiedenis verbonden aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Daar waar ‘Deo’ geheel verzandt, doet het Ego zijn opgang…

Waar de religie wijkt wordt het vacuüm opgevuld. Vertaler Arie Menken vertaalde voor Aspekt het boek van Mauro Biglino Zo heb je de Bijbel nog nooit gelezen. Deze Italiaanse bestseller is nu ook in Nederland verkrijgbaar. In 310 pagina’s wordt de Bijbel geherinterpreteerd.  Daar waar ‘Deo’ geheel verzandt, doet het Ego zijn opgang. Nadine Barroso schetst in een verrassend debuut de gevaren van verleiding en genotzucht tegen een Zuid-Europees decor. Veel boeken dus. Een rijke waaier en werelden op zich. Centraal in dit palet staat Bühne, ons cultureel en literaire tijdschrift. Nummer 4, het maart/aprilnummer is inmiddels verschenen en redacteur Margreet den Buurman liet weten dat de meeste kopij voor het najaarsnummer alweer binnen is. 2016 wordt een rijk jaar, mensen!

De boekenoogst bij Aspekt…

Updates voor Bühne: http://www.letterenvoorbuhne.blogspot.nl

 

 

 

08
Mar 16

Literair fronsen: een woord bij het vierde nummer van Bühne

Niemand kon mooier literair fronsen dan Samuel Beckett. Zijn doorkliefde gelaat was als het eerste boekperkament dat beschreven werd. En er is reden genoeg de wenkbrauwen op te tillen. De geschiedenis wordt weer eens opgestuwd, en zij die het oude Weltbühne kennen zullen weten wat dit zal betekenen. Daar waar de politiek faalt zullen pogromisten opduiken, als nimmer weggeweest.

Wonderlijk hoe snel een kentering zich kan inzetten. De profeet is sprakeloos. Juist dan is cultuur, in al zijn weerbarstigheid en eigenwijsheid, een belangrijk anker. Dat mag gevierd worden, daar mag van genoten worden, want voor je het weet, zo lezen we in deze Bühne, sta je ineens op een begrafenis en worden we onbedoeld geconfronteerd met de eindigheid van alles. Laten we ons dus laven aan Ortega y Gasset en Karl May, aan Hermann Hesse en Samuel Beckett, tot voorbij de horizon, langs de Wicklow Mountains ten zuiden van Dublin, tot daar waar het land weer in de zee over gaat.

Jan Kleefstra roept de literaire verleiding op via de metafoor van jeugdwandelingen aan de hand van je vader. De wereld ontdekkend en proevend, zonder al teveel begrip, maar je wel veilig wanend. Een Italiaanse schrijver beschreef eens zijn jeugd in de bloemrijke zonovergoten achtertuin van het ouderlijk huis. De paden tussen het groen door, en de ontploffende kleuren om zich heen. Het gaat om indrukken en inspiratie als motor en brandstof tot de eigen groei. We ruiken, plukken de bloemen om zelf tot bloei te komen. Deze reis voert de een vanuit zijn leesstoel met zicht op een regenachtig buiten, de ander gaat letterlijk op reis. Hans Kooger heeft ons in verschillende boeken en nu in dit tijdschrift op sleeptouw genomen. De wereld is zoveel groter dan het eigen besef en zelfs bij ontdekking vaak niet te bevatten. Wonderlijk dat religies en ideologieën op zo’n diversiteit het definitieve stempel willen drukken. De profeet schudt z’n hoofd bij zoveel gekrakeel. Geef ons maar de woorden op schrift. Dan is er tijd te overdenken. Bühne 4 is hier voor u.

Bühne 4, maart/april, kan besteld worden via boekhandels, via bol.com of via een mail naar info@uitgeverijaspekt.nl

Bühne op Facebook: facebook.com/literatuurencultuurvanaspekt

Bühne op de site: letterenvoorbuhne.blogspot.nl

 

10
Feb 16

Was macht die Kunst?

Soms raken de literatuur en de geschiedenis elkaar even. Ik las Het Balkon, een vijfluik vanuit de hoogte van Henk Weltevreden. Interessant te zien hoe hij zoiets ‘gewoons’ als een balkon een centrale rol toekent in het leven. Het balkon, als podium van de wereldmacht (en ondergang, denk maar aan Ceaucescu), als wel in dit boek ook in het persoonlijk leven van de hoofdfiguur. Soms geven 75 pagina’s je meer mee dan een dik boek. Je leert dat in de loop der jaren, dat is bijvoorbeeld ook de kracht van poëzie, waar het werk van Martien de Jong me de geheime wegen wees. Zijn vierluik dat Aspekt uitbracht, is nog altijd een ‘geheimtip’.

Was macht die Kunst?

Een andere bijzondere tip ligt bij het boek De hoffotograaf van Henri Ferguson. Ook hier schuurt het boek langs de geschiedenis, de vriendschap tussen fotograaf Heinrich Hoffmann en Hitler. Via Hoffmann leerde Hitler Eva Braun kennen en volgens ingewijden was de fotograaf eigenlijk Hitlers enige vriend. Midden in de nacht belde Hitler op vanuit de Führerbunker om een gesprek te beginnen met de zin ‘Was macht die Kunst?’

Vriendschappen, liefdes, ze komen en gaan, zo bleek uit Bonjour madame! van Heiltje Veth. Een mooie roman over vergankelijkheid enzo… niet lezen op de nuchtere maag, maar stevig in de leunstoel. Conventies verschuiven in het boek en prikkelen de verbeelding. Laat het maar regenen buiten, de boeken verdienen hun aandacht. Van actualiteit (Keulen: Kalifaat- light-boek) tot de biografie van David Bowie van Wim Hendrikse.

 

21
Jan 16

Keulen: kalifaat light en de fallout van een conflict – inleiding

Uitgeverij Aspekt staat bekend om zijn actualiteit. Op punt van verschijnen staat een bundel van een twaalftal auteurs naar aanleiding van het drama in Keulen. Hierbij alvast de inleiding:

Met het stof van Aleppo op hun schouders

Hoe lang kan een doofpot standhouden in een wereld vol mobiele telefoons en internet? In het geval van de massale aanrandingen door migranten, asielzoekers en gelukszoekers in Keulen duurde het een paar dagen. Toen sijpelde het nieuws door… Er kwam een enkele aangifte, gevolgd door nog een paar, en nog meer, tot ineens een patroon zichtbaar werd. De Duitse media, politiek correcter nog dan de media in de buurlanden, wilden er eerst niet aan. De politici, met in hun kielzog de overlegorganen met politie en maatschappelijk werk, wisten het ook precies… Oud en Nieuw was ‘rustig verlopen’, hetgeen veranderde in ‘ja, er was wel wat gebeurd, maar niet door asielzoekers’. Zelfs het woord migranten lag moeilijk, en toen dat uiteindelijk opdook, waren het ‘buitenlandse migranten, (‘nee, niet onze buitenlanders’), die speciaal naar Duitsland en Keulen waren gekomen om Oud en Nieuw te vieren.

Maar op Keulen volgden Hamburg, Stuttgart, Bielefeld en andere steden… daarop ook andere landen. Helsinki volgde en na Helsinki doemden demonen uit het verleden op… Zweden, de massa-aanrandingen in Scandinavië al in 2014. Tot dan toe keurig afgedekt door de progressieve partijen en pers. Social Media haakte hierop in, buitenlandse kranten volgden. Politieagenten die gefrustreerd raakten door de politiek correcte berichtgeving van hun meerderen en politici, begonnen te praten.  De prestigieuze krant Die Welt doorbrak het cordon sanitaire op het taboe rond vluchtelingen en buitenlanders, en liet de agenten en de slachtoffers aan het woord. Het aantal aangiften in Keulen steeg ondertussen dramatisch tot boven de 800. Ook lokale kranten sprongen nu bij. Keulen, en de aanrandingen, verkrachtingen en berovingszaken in andere steden werden wereldnieuws. Zo’n openlijke confrontatie van de belangen van het gastland en de nieuwkomers was ongekend voor Europa. Een game-changer met betrekking tot de migrantenpolitiek?

De gebeurtenissen in Keulen zullen de geschiedenis ingaan als de symboliek van de moeizame dialoog der culturen. Hier stond in zekere zin de voorhoede van de Arabische- en Noord-Afrikaanse wereld – wereldwijs, zelfstandig, deels goed opgeleid en voorzien van smartphones, tablets en westerse kleding, en mans genoeg alleen de oversteek te wagen, (vrouwen blijven thuis, net als kinderen), tegenover het hart van de Europese natie: Duitsland als voorhoedeloper en bewaker van westerse waarden, in de schaduw van de indrukwekkende erfenis van het christendom, de Dom van Keulen. Het gevolg was massa-aanrandingen, berovingen en verkrachtingen. De enorme verwarring, verontwaardiging en woede die deze gebeurtenis met zich meebracht, stonden haaks op de jarenlange officiële lijn die de westerse wereld inzake niet-westerse allochtonen, (bovenal uit Islamitische landen), volgde. Geheel in de lijn van het cultuurrelativisme werden vooral de eigen aarde klein gehouden, de invloed van de nieuwkomers als ‘verrijkend’ beschouwd, en alle problemen weggewoven als sociaaleconomisch van aard. Met banen, vakbonden en positieve discriminatie op de arbeidsmarkt, zou men er wel komen. Tegengeluiden werden simpelweg weggezet als reactionair of erger, botweg als racisme. Ondertussen bleef integratie van de emigranten uit niet-westerse landen achter. Dit weerspiegelde zich, alle retoriek ten spijt, in de banencijfers van de planbureaus alsmede in de criminaliteitsstatistieken. Al decennia lukte het niet met de integratie van migranten, hetgeen niet verwonderlijk was, omdat de sociaaleconomische benadering van het probleem geen recht doet aan de werkelijkheid. Achter het debacle ging de mislukte, (en nimmer aangegane), culturele integratie schuil. De schotelantennewijken hadden inmiddels hun eigen agenda, en ontwikkelden zich in toenemende mate autonoom van de rest, met eigen ideeën, taal, godsdienst, onderwijs en referentiekaders. Palestina lag voor hen dichterbij dan aardbevingen door gaswinning in Groningen.

Er is een opvallende parellel tussen het westerse opereren in Syrië en in het migrantenvraagstuk. In beide gevallen wordt er nogal lichtzinnig vanuit gegaan dat democratische krachten de boventoon gaan voeren. Inmiddels is de westerse inzet in Syrië, en de steun aan wat men acht ‘pro-westerse’ ‘liberale’ soennitische strijdgroepen, verzand in een politiek van optimale verwarring, waarbij alleen het bombarderen van IS is overgebleven. Net als in Irak werd de westerse politiek uiterst naïef ingezet, zonder werkelijk begrip van de mensen en de regio. De daaruit ontstane chaos bracht een ongekende stroom vluchtelingen op gang. Zo naïef als vooral de VS en Obama in Syrië opereerden, zo wonderlijk was het optreden van de Duitse Bondskanselier Angela Merkel met haar uitnodiging met aanzuigende kracht onder het motto Wir schaffen das. Op 18 januari onderstreepte de hoofdredacteur van Tagesspiegel dat nog eens op tv: De vluchtelingen waren welkom. Zij droegen het stof van Aleppo nog op hun schouders… het was moreel goed van Duitsland. Het gevolg is inmiddels algemeen bekend: meer dan een miljoen vluchtelingen kwamen naar Duitsland in 2015. Niet gehinderd door kennis van zaken werd de zaak, net zoals bij het ingrijpen in Syrië, veel te rooskleurig voorgesteld, alsof de westerse democratie een soort logische uitkomst en gemene deler was tussen nieuwkomers en gastland. Keulen was de wake up call, dat in werkelijkheid al een echo was uit een ver verleden. Reeds bij het Scheffers debat, uit 2000, waren de meeste problemen die zich in Keulen voordeden, al benoemd. Maar cultuurrelativisme en politieke correctheid, alsmede een naïeve focus op alleen sociaaleconomische factoren, stonden een helder beeld in de weg. Op drammerige wijze werden tegengeluiden monddood gemaakt, en de intelligentsia, die er wel voor waakte om voor fascist te worden uitgemaakt, koos eieren voor haar geld en hield haar mond.

Nu het duidelijk is geworden dat een groeiend deel van het electoraat meer en meer moeite heeft met de gang van zaken en mensen zich bedreigd voelen, is de groeiende kloof in de samenleving duidelijk geworden. Ondanks alle commotie is dat goed. Wie zaken niet eerst benoemt, zal die ook niet kunnen oplossen. En bij oplossingen dienen zich ook weer kansen aan. Dit boek benoemt zaken en wijst ook op kansen en gemiste kansen. Keulen als startpunt? Dat zou het kunnen zijn, maar eerlijkheid is een voorwaarde. Het blijft wonderlijk dat op het moment van verschijnen van dit boek het nog altijd niet duidelijk is geworden hoe deze acties door de raddraaiers is georganiseerd in verschillende steden (en landen). Het lijkt toch geen overdreven vraag aan de inlichtingendiensten om het communicatieve veld rond zo’n grote groep, (rond de 1000 man in Keulen), in kaart te brengen. Als onderdeel van het in kaart brengen en de chronologie van de gebeurtenissen, is dit boek ook voorzien van een stevige feitenlijst, die zo goed mogelijk gecontroleerd is op correctheid, opdat ook hier de ‘voodoo-histories’, (de populaire complottheorieën die vooral in de Arabische wereld gangbaar zijn), niet zullen toeslaan. Tevens zijn de belangrijkste quotes vastgelegd. De aaneenschakeling laat bijzondere zaken zien, zoals de aanslagpleger (op de herdenking van Charlie Hebdo) in Parijs, een asielzoeker die geregistreerd stond in Duitsland, of het feit dat zich ook in Nederland (Almere) en in Weil am Rhein door (Syrische) asielzoekers aanrandingen en verkrachtingen voordeden – alsook in België (drie aanrandingen door twaalf- en dertienjarige Syrische asielzoekers). Ook hier werd aanvankelijk uiterst lauw opgetreden door de politie. Het verlammende effect van jarenlang cultuurrelativisme en wensdenken liggen hieraan ten grondslag. Inmiddels wordt de eerste poging tot steniging in Duitsland onderzocht, nadat dit al eerder in Frankrijk (met de dood tot gevolg) had plaatsgevonden.

Keulen is niet alleen voor de autochtone bevolking een waarschuwingssignaal, maar ook voor de allochtonen zelf. Ook zij zijn slachtoffer als het westen de slag met het cultuurrelativisme en onverdraagzaamheid niet aangaat. Op 18 januari werd bekend via mensenrechtenorganisaties, dat vrouwelijke vluchtelingen zelf massaal slachtoffers werden van onderdrukking, beroving en seksuele intimidatie en verkrachting. Een journalist van Die Welt jammerde in zijn column hoe erg hij het vond dat hij door Keulen verscheurd werd. Inborst en inzicht vochten met elkaar om voorrang. Schoorvoetend, lijdend bijna, moest hij toegeven dat de ruimhartigheid waarmee Duitsland sinds 1945 in de wereld stond, een limiet bereikt had, en dat terughoudendheid was teruggekeerd. De wereld had als het ware zijn onschuld verloren. Natuurlijk zijn het tranen achteraf. Jarenlang stonden de Europese grenzen al onder druk. Het door links veelvuldig benoemde ‘fort Europa’ bestond helemaal niet, en van een gemeenschappelijke buitengrens was helemaal geen sprake.  Het is geen doemdenken te voorspellen dat er nieuwe vluchtelingenstromen gaan komen. In de slipstream met de Syrische vluchtelingen zijn ook veel Marokkanen, Tunesiërs en Algerijnen meegekomen, uit de Balkan komen mensen en ook de Afghanen hebben de weg gevonden. De zuigmotor van Wir schaffen das werkt op volle kracht, ondanks de onwettelijkheid en de desastreuze gevolgen ervan. Samuel Huntington schreef alweer heel wat jaren terug (1996) zijn visionaire boek over de clash van de civilisaties. Dat boek heeft niet aan actualiteit ingebonden, integendeel. Zelfs de cultuurgrens tussen de huidige Oost- Oekraïne en West-Oekraïne stond er al in, inclusief landkaart, bijna zoals Poetin de lijnen zou trekken. De vraag dringt zich op: moeten alle vluchtelingen, bijna allemaal jongemannen, hier definitief blijven zonder perspectief op een baan en met de les uit het verleden, dat aanpassing en integratie moeizaam zullen gaan? Is een tijdelijke verblijfsvergunning niet veel beter, tot de oorlog over is? Zou dat niet moeten zijn wat we ‘schaffen? ‘En moeten de westerse jongemannen de oorlog voor de jonge allochtone mannen gaan uitvechten in Syrië, een veilige zone creëren, terwijl men zelf hun vrouwen en kinderen daar gelaten heeft? Frau Merkel en Europa staan voor grote dilemma’s.

In deze bundel kijken verschillende auteurs naar de materie. Verschillende invalshoeken komen hierbij aan bod: de interpretatie van de feitelijke gebeurtenissen; het Eurabia in aanbouw; de moeizame dialoog tussen christendom en Islam en hun concurrentie en overlapping; de invloed van de lessen uit de Tweede Wereldoorlog en Koude Oorlog op het proces – eerst een overcorrectheid op alles wat groepen kan duiden, (les Tweede Wereldoorlog), gevolgd door een eenzijdige blik op sociaaleconomische verhoudingen, (Koude Oorlog, communisme) – de invloed van het cultuurmarxisme, de rol van de westerse man in het geheel, hoe burgemeesters hun mannetje moeten staan, (denk aan de geplaagde burgemeester van Keulen); hoe de Brusselse politiek de kwestie hanteert; hoe men vanuit het gemaltraiteerde Frankrijk naar de zaak kijkt, hoe een imam in Parijs de zaak beoordeelt; wat er aan machomentaliteit, geweld en vrouwbeeld geworteld is in de Islam, om tot slot de belangrijkste uitspraken en chronologie te laten spreken.

Logischerwijs wordt er in een bundel naar aanleiding van wat er in Keulen gebeurde, en de lijn waarin deze zaken staan, vaak naar ‘de Islam’ verwezen. We kunnen er kort over zijn, de daders komen uit het cultuurkader van de Islam en hun gedrag, zo laten verschillende stukken zien, is als zodanig ook cultureel en religieus beïnvloed, al zullen de betrokkenen dat soms amper beseffen. Hiermee is natuurlijk niet het laatste woord over ‘de Islam’ gezegd, noch ‘de Islam’ als geheel beschreven. De diversiteit van ‘de Islam’ zal door niemand worden betwist, evenmin het feit dat moslims zelf het grootste slachtoffer zijn van de intolerantie binnen ‘hun’ gelederen. Het is inmiddels onzinnig geworden te discussiëren of de ideeën van het kalifaat, of kalifaat light, nu wel of niet hun ‘roots’ binnen de Islam hebben. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er een traditie is van onverdraagzaamheid in vrijwel iedere religie en cultuur en dat de radicale ‘politieke’ Islam momenteel opgang maakt.

Het debat Keulen, de vluchtelingenstroom en de oorlog in het Midden-Oosten gaan ons allemaal aan. Het gaat om de vraag welke samenleving willen we hier, van wie is de publieke ruimte, kunnen we als individu ons hier blijvend ontplooien, zonder vrees voor intolerantie? De kunst is deze ruimte te verdedigen zonder radicalisering en tegen radicalisering. De vrijheid die we in het westen kennen is uniek en een groot goed. Wie hier woont en wonen wil, zou dat moeten onderschrijven. Een ieder die dat steunen wil, van welke religie of achtergrond ook, zou hiertoe de rijen moeten sluiten. Moge dit boek bijdragen aan het debat en dialoog die we nodig hebben. Ook interne dialoog is nodig, binnen het westen én binnen de Islam, dat de afgelopen decennia meer en meer door radicale krachten gekaapt is. Dit boek is dan ook geen betoog tegen de Islam, integendeel, het is een appel aan alle mensen van goede wil.

 

01
Dec 15

Winnie de Pooh en de indrukwekkende stilte

De VPRO belde…over Winnie de Pooh…Deze sympathieke beer uit mijn jeugd bleek in de Eerste Wereldoorlog door een Canadees naar Europa te zijn meegenomen en werd een favoriete mascotte. Opvallend, want ook bij mij kwam de beer uit Canada, via een zus van mijn moeder die een eeuwigheid geleden verhuisde naar overzee. Of Gerbrand Kip mijn medeauteur van ons boek was van Hellehonden, een ode aan het dier in oorlogstijd, of ik nog meer voorbeelden kende? Ja, Wojtek zei ik… de Poolse beer, oorspronkelijk uit Perzië, die meetrok naar de bergen bij Monte Cassiono, tussen de soldaten sliep, met hen worstelde, en munitiekisten droeg. Het dier kreeg zelfs een rang, en sliep liever tussen de soldaten dan in zijn hok. Ik bladerde ons boek weer eens door, en wist wederom waarom we het ooit geschreven hadden.

Het heeft iets tragisch, deze bloedband tussen dier en mens in oorlogstijd

Destijds beschreven wij het zo in de inleiding. Wanneer is het dier een dier en een mens geen mens? Deze vraag dringt zich op als we de honderden getuigenissen van het dier in oorlogstijd in foto’s en kunst op ons laten inwerken. Vaak was het dier niet eens bedoeld als het hoofdthema van de foto, ging het om een transport van gewonde soldaten, om het trekken van een stuk artillerie. Maar de dieren zijn er, en het materiaal dat de geschiedenis ons naliet getuigt van hun tragisch lijden. Want als ‘Mars’ ten strijde trok werd niemand ontzien.

Miljoenen dieren lieten het leven tijdens de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog

Dit boek is een ode aan het dier in oorlogstijd. De vele foto’s, die soms door de tand des tijds in kwaliteit zijn afgenomen maar desalniettemin indringend en confronterend zijn, vertellen hun geschiedenis. Zij waren, bij vriend en vijand, loyaal en trouw, kameraadschappelijk en vastberaden. Zij leden en stierven meestal in indrukwekkende stilte. In stilte zullen wij zo ook herdenken.

Op 29 november sprak ik in het VPRO programma OVT over dieren in oorlogstijd – luister terug via de link van npogeschiedenis.nl:

http://www.npogeschiedenis.nl/ovt/afleveringen/2015/29-11-2015.html

Bovenstaande tekst verscheen ook op de site van historiek:

http://www.historiek.net/winnie-de-poeh-en-de-indrukwekkende-stilte/54873

Continue reading →

01
Dec 15

Bühne en Aspekt onder de loep genomen: artikel in Civis Mundi

In Civis Mundi van november bespreekt Prof. dr. Wim Couwenberg het derde nummer van Bühne, dat deels is gewijd aan twintig jaar uitgeverij Aspekt. Reden voor Couwenberg om niet alleen dit nummer van Bühne te bespreken, maar ook de uitgeverij en zijn uitgever, waarover hij meldt:

‘(…) [ het] valt op dat de uitgever als auteur zelf ook bijzonder actief is. Als gepromoveerd historicus heeft hij zich met zijn publicaties ontwikkeld tot een specialist op het terrein van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, het interbellum en daarmee samenhangende gebeurtenissen. Dat is ongetwijfeld een vrij zeldzaam fenomeen. Voor de ondernemingszin, de culturele inspiratie en intellectuele energie die aan dit alles ten grondslag ligt, verdient deze schrijvende uitgever alleszins een groot compliment.’

Over Bühne:  

‘De roeping van een tijdschrift als Bühne zou gezocht kunnen worden in het streven meer historisch inzicht en richtingsbesef te creëren in de tijd waarin we nu leven. (…) Wat markeert deze nieuwe tijdfase in de historische context van onze moderne cultuur? Waarheen zijn we op weg in de geschiedenis van de moderniteit als nieuw beschavingstype? ‘

 

‘Ik ben benieuwd in welke richting dit nieuwe tijdschrift zich zal ontwikkelen, en hoe het zich positioneert naast en tegenover andere culturele media’.

Lees het hele artikel op de site www.civismundi.nl  onder de titel ‘Een nieuw cultureel tijdschrift en zijn uitgever nader onder de loep

www.civismundi.nl/?p=artikel&aid=2782&