23
Mar 17

Ludendorff werd door de nazi’s succesvol weggepoetst

De geschiedenis leert dat soms heel belangrijke mensen toch vergeten raken…althans delen van hun leven. Dat was mijn les bij het bestuderen van Erich Ludendorff, die we wel uit de Eerste Wereldoorlog kennen (‘Tannenberg’ bijvoorbeeld, de beroemde veldslag uit 1914), maar zijn rol bij de opkomst van het nazisme veel minder. Ik stuitte voortdurend op deze man en zijn vaak kwalijke praktijken, bij meerdere studies naar het Derde Rijk. Al snel kwam ik erachter dat hij tot 1925 DE MAN was op de rechterflank, en dat Hitler zijn tovenaarsleerling was. Natuurlijk werd dit door de nazi’s na 1933 zorgvuldig weggepoetst, en met succes… want Ludendorffs rol raakte vergeten. Zie hier de drijfveren tot mijn nieuwste boek: Erich Ludendorff, biografie.

Er bestaan verschillende biografieën over Erich Ludendorff. Ze hebben gemeenschappelijk dat ze stoppen bij het jaar 1918, het einde van de Eerste Wereldoorlog. Dit is onterecht. Ludendorff ontwikkelde zich gedurende de piek van zijn lange carrière, tussen 1915 en grofweg 1925, tot de sterkste man op ‘rechts’. Dus ook de jaren na de oorlog waren van groot belang. Hij was niet alleen een belangrijke veldheer die met Paul von Hindenburg het opperbevel voerde dat Duitsland militair de facto leidde na het ontslag van generaal Von Falkenhayn, maar hij was ook de belangrijkste intrigant tegen de Republiek van Weimar na de Eerste Wereldoorlog. Hij werkte direct samen met de moordenaars van Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg, hij stond dichtbij de moordenaars op Walter Rathenau, hij was voorman in twee staatsgreep-pogingen, de Kappputsch en de Feldherrnhalleputsch, én hij pacteerde bijna opnieuw, ditmaal tegen Hitler, in 1935.

Ludendorff was tevens uitgever en verspreider van smaadschriften van ongekende felheid, zoals de ‘Protocollen van de wijzen van Sion’, waarmee hij het humus schiep waaruit de Holocaust kon ontstaan en bovendien was hij een ongekende complotdenker. Hij onderhandelde al in de beruchte Wannseevilla met de Duitse regering, 17 jaar voordat daar tot de ‘Endlösung’ besloten werd, en in zijn huis werd de meest fatale vriendschap van de 20e eeuw gesloten: die tussen Heinrich Himmler en Auschwitzcommandant Rudolf Höss. Koppelen we daar zijn rol aan bij de communistische revolutie en de geblindeerde trein waarmee Lenin vanuit Zwitserland naar St. Petersburg reisde, dan is het beeld van deze man al heel wat veelzijdiger dan alleen de veldheer zoals de geschiedenis hem kent.

Verschenen: Perry Pierik, Erich Ludendorff, biografie

ISBN: 978 9463380218/NUR: 680

622 pagina’s – 17/24 cm

29.95 euro

Dr. Perry Pierik verdiepte zich lange tijd in het leven van deze omstreden man, wiens invloed nog nauwelijks begrepen wordt. Hitler dook niet uit het niets op in 1933. De zogenaamde ‘missing years’ van de ‘Führer’  waren in werkelijkheid het dictaat van Erich Ludendorff. Pierik schreef en redigeerde talloze boeken over de Eerste- en Tweede Wereldoorlog.

 

27
Feb 17

Een overwinning in ‘no time’

Deze zomer komt er een nieuwe grote productie, een film over het ‘wonder van Duinkerken’. In mei -juni 1940 ontsnapte het overgrote deel van de Britse expeditiemacht uit Frankrijk naar Engeland. Tevens konden nog eens meer dan 100.000 Franse militairen inschepen. Dit alles gebeurde min of meer onder het toeziend oog van de Duitsers.

De Duitse troepen, vooral die vanuit het zuiden, (vanaf de rivier de Somme), naar het noorden reden, (Panzergruppe Von Kleist), moesten op bevel van Hitler – het zogenaamde ‘Halt Befehl’- pas op de plaats maken langs de ‘Kanaallinie’ bij de Aa. Sindsdien wordt er gespeculeerd over wat nu de oorzaak is geweest van dit bijzondere ingrijpen van Hitler. Momenteel werk ik aan een boek over deze vraag. Zonder al teveel willen prijsgeven kan ik wel vaststellen dat een dubbel dilemma hieraan ten grondslag lag.

Voor de Duitsers speelde de vraag: concentreren wij ons op de rest van Frankrijk en het komende offensief over de rivier de Somme, of vernietigen we eerst de ingesloten geallieerde troepen aan de kust. Voor de geallieerden speelde: breken we door naar het Somme-front, of evacueren we? Deze vier opties wisselden voortdurend van prioriteit door gebeurtenissen in het veld, en door al dan niet juiste inlichtingenrapporten. Daarnaast speelde, als altijd, de mens zelf een belangrijke rol. Hitler en het Oberkommando der Wehrmacht - die het eigen succes nauwelijks konden geloven – het opperbevel van de landmacht, OKH, dat het aanvankelijk niet geloofde, maar nu de pushende partij werd, en ijdelheid in de vorm van luchtmacht-baas Hermann Göring, die zijn aandeel in de buit opeiste.

Aan geallieerde kant was het amper minder ijdel, en moest commandant Gort heel wat kritiek doorstaan. Maar de Britten zijn handig met nederlagen en toverden ze in no time om tot heroïsche ‘overwinningen’. De morele overwinning kwam in Londen te liggen, de fysieke in Berlijn. Nog even puzzelen, het boek staat al in de catalogus en komt er aan in de kleine pocketserie. Klein in omvang, maar vaak hopelijk verrassend qua inhoud.

 

 

 

 

 

23
Jan 17

Globetrotter Jack London

 

De wereld van een uitgeverij is breed en divers. Jack London is wederom uit de dood opgestaan door de uitgave van Wanneer de goden lachen, samengesteld, ingeleid en vertaald door Hans Dütting. De in Frankrijk wonende Dütting is al zijn hele literaire leven in de ban van de grote avonturenverteller met een groot hart. De globetrotter London liet immers een rijk oeuvre na, dat bestond uit romans, novellen, politieke pamfletten, journalistieke verslagen, brieven en oorlogsverhalen. Om enig inzicht te geven in het rijke leven van de auteur heeft Dütting ervoor gekozen het leven van London in chronologie te schetsen alvorens aan zijn eigenlijke werk te beginnen. Dit vormt een mooie introductie op de man en zijn werk. Daarnaast schetst Dütting zijn eigen visie op London, die hij een arbeidersklasse-held noemt.

De uitgave van London staat in een groeiende lijn klassiek werk dat Aspekt laat herleven, zoals ook het werk van Hesse, Mann, Fontane, Keyserling, Couperus en Slauerhoff. Auteurs van immer levende titels die het klassieke fundament vormen voor meer eigentijdse Aspekt-auteurs als Jos van der Meer, Frank Heine, Henk Vaessen en Hans Muiderman. Naast een rijk non-fictie fonds vormen deze boeken het fundament van uitgeverij Aspekt. Wat dit laatste betreft zijn de rijen versterkt door uitgever Karl Drabbe van ‘Doorbraak’: kwaliteitsboeken uit het sympathieke Vlaamse land. Het is 2017 – laat de pers maar draaien.

                                                            

Titels van Henk Vaessen, Hans Muiderman,

Jos van der Meer en Frank Heine. Voor veel meer auteurs & titels

uit het rijke fonds naar de website:

 

www.uitgeverijaspekt.nl

 

 

 

22
Dec 16

Boeken als cement van de mondialisering

 

En ineens is het daar: wederom een einde van het jaar. Het valt mij op dat naarmate de wereld om ons heen verkilt kerstmis belangrijker wordt. We hebben dat ook nodig, zulke ‘overstijgende’ dagen, dat ineens even andere normen gelden. Dat houdt ons de rest van het jaar scherp en laat ons zaken in perspectief zien.

Op kantoor wordt alles klaar gemaakt voor de borrel. Stofzuigen, de boeken stapelen, netjes en op volgorde. Mooi om te zien, zovele ruggetjes met Aspekt er op. Het fonds is wederom enorm uitgebreid dit jaar, en vooral ook onze ‘buitenlandse’ titels hebben succes, de vertalingen die Aspekt zelf brengt.

(foto: de bibliotheek bij de uitgeverij)

De mondialisering heeft zo z’n nadelen, we lezen er iedere dag over in de krant, maar voor het product ‘boek’ is het een zege. Vanuit Soesterberg wordt de wereld bediend. Wie had dat 21 jaar geleden kunnen denken, toen Aspekt begon vanuit een tweekamerflat in Nieuwegein. Laten we dit koesteren en meenemen voor 2017.

De techniek staat aan onze kant

De door ons vertaalde Ernst Jünger waarschuwde voor de gevaren van de techniek, en de ontmenselijking van de maatschappij. Maar het tegendeel is ook waar. Mooie gedachten en prachtige zinnen gaan wereldwijd. De wereld is grenzeloos geworden en boeken vormen het cement.

(foto: een greep uit het Aspekt-fonds)

 

(Bühne, sinds 2014 in het Aspekt-fonds)

Dank aan iedereen die Aspekt een warm hart toedroeg in 2016. We maken ons op voor een nieuwe aftrap. Fijne feestdagen!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

25
Nov 16

Heimwee naar leren ruggen en de digitale wereld van Regien Wiggers

Soms verlang ik er naar terug. Die stevige leren ruggen van de encyclopedie reeks in de boekenkast. Het bood letterlijk en figuurlijk houvast. Als een tweede muur van kennis beschermden zij de woonkamer. Maar niets is meer hetzelfde, bleek mij na een bezoek van Regien Wiggers. Zij verdiepte zich in de wereld van het internet… en inderdaad, internet verandert ALLES.

Internet verandert de wereld in rap tempo en steeds meer mensen verliezen het overzicht hierop

We kunnen ons niet goed meer concentreren en checken onze mobiele telefoon dagelijks. De relatie tussen overheid en burger is veranderd. Platenmaatschappijen, reisbureaus en schoenenketens zijn failliet gegaan. Historische winkelpanden sluiten de deuren omdat ondernemers de concurrentie met webshops niet aankunnen. Criminelen verkopen onze gestolen identiteiten op duistere online marktplaatsen.

(foto: Teylers museum Haarlem)

Zoals met alles in de geschiedenis zijn er kansen en gevaren. De voordelen zijn ook onmiskenbaar, de wereld ligt letterlijk aan onze voeten. Grenzen worden moeiteloos overgestoken. Veel research is eindeloos veel makkelijker geworden. We moeten leren de toekomst vooral als ‘interessant’ te zien, als kans, en niet als een onvermijdelijk kwaad of goed.

Troost is de mens zelf, want die is weerbarstig, heeft honger en dorst, is blij of ongelukkig en bovenal een stukje grillig en onvoorspelbaar

Zoals bij de encyclopedie reeks kunnen we nu een beetje steunen en leunen op onze digitale bibliotheek, al zal ik de leren ruggen blijven missen en de langzaam doorzakkende planken die deze kennis moesten dragen.

 

28
Oct 16

Schuiven en meten in Antwerpen

Schuiven en meten…op een vloer van beton. België…Vlaanderen…Antwerpen…de beurs is weer in aantocht. De data van vorig jaar zijn rücksichtslos naar dit jaar gekopieerd, van weekenden trekt men zich niks aan. De beurs begint op maandag. De logica van onze zuiderburen is soms moeilijk te volgen, maar het enthousiasme is er niet minder om.

Ben even bang dat m’n paperbacks in het niet vallen, maar goed, ieder boek heeft z’n eigen doelgroep

Er werd flink getimmerd, geplakt en boeken geladen. De uitgeverijen richten hun stands in. In het vak bij Aspekt dit jaar ook uitgeverij Taschen, van de kolossale fotoboeken. Ben even bang dat m’n paperbacks in het niet vallen, maar goed, ieder boek heeft z’n eigen doelgroep. De pocketserie Tweede Wereldoorlog heeft een eigen tafel gekregen. Samen met Sylvia is alles ingedeeld. Even een paar stappen terug met een kop koffie. Een paar vierkante meter boeken is omgevormd tot een heerlijke stand. Laat de beurs maar komen. We moeten drukwerk aan de man brengen.

De 80e boekenbeurs in Antwerpen in de Expo-hallen duurt van maandag 31 oktober tot vrijdag 11 november.

Aspekt is te vinden in hal 3, stand 326,327 onder BOOXXe

Info en kaartverkoop: http://www.boekenbeurs.com

 

 Topdrukte op de beurs in Antwerpen-Expo

 

Met Karl Daeseleire, vertegenwoordiger voor België, op de beurs

 

20
Sep 16

Bij het vijfde nummer van Bühne

Wij leven allen in de schaduw van de Karawanken, de rots van eeuwigheid die op ons neerkijkt, wikt en beschikt. Er is geen ontkomen aan. Onder in het dal richten we onze kleine niche op, bouwen we onze werkelijkheid, ontstaat onze Bühne. De een kiest het pad van geleidelijkheid, de ander bestormt de wereld. Door de aderen van sommigen stroomt het anarchisme, of men wil juist doseren om de zaak te kanaliseren. Het is de oeroude tweespalt en weg die wij allen moeten gaan.

In het komende najaarsnummer van Bühne - alweer het vijfde nummer – grijpen de werelden van velen ineen: Berdjajev, Brecht en Neruda, naast elkaar, desnoods tegenover elkaar, maar voor u gebundeld. Weltbühne van Jacobsohn was in zijn scherpste en meest flagrante tijd ook het podium van diversiteit, maar met een onwankelbare vrijheidsdrang als bindend element. En zo zou het moeten zijn, want dan is er basis voor cultuur en worden nieuwe grenzen verkend en bestaande een stukje opgeschoven. Immer een nieuwe horizon. Bühne reist met u mee.

Het najaarsnummer van Bühne september/oktober kan worden (voor) besteld via info@uitgeverijaspekt.nl

Bühne op de site: www.letterenvoorbuhne.blogspot.nl

Bühne op facebook: www.facebook.com/literatuurencultuurvanaspekt

 

 

 

24
Aug 16

De slag in de lucht van Timosjenko

Er blijft veel te ontdekken over de Tweede Wereldoorlog. Van Klartext-Verlag ontving ik prachtige nieuwe titels ter recensie voor het Bulletin Tweede Wereldoorlog, waaronder een studie van Helmut Teufel e.a. over de Joden in Böhmen und Mähen (Tsjechië dus), onder de titel Avigdor, Benesch, Gitl (isbn 978-3-8375-1515-2). Het boek werd opgedragen aan de historicus Samuel Steinherz, die ten onrechte vergeten is. Hij kwam om het leven in KZ Theresiënstadt 1942.

Van eigen hand werk ik nu aan een boekje in de pocketreeks. Maarten Bakker is inmiddels bezig met de opmaak. Het gaat over de zogenaamde Tweede Slag om Charkov, mei 1942. De zomer was traditioneel het moment waarop Duitsland aanviel, maar Stalin wilde Hitler voor zijn. Generaal Timosjenko opende in 1942 met een pre-emptive strike. Een fragment uit de inleiding:

‘De Duitsers waren volop bezig met hun aanvalsplannen in het zuidelijke deel van het Oostfront, dat later dat jaar bij Stalingrad en in de Kaukasus zouden stranden. Midden in die voorbereidingen werden ze getroffen door een onverwacht en zeer ambitieus offensief van het Sovjet Zuid-westfront, onder bevel van generaal Timosjenko. De inspirator van dit offensief, waar meer dan 700.000 Sovjetsoldaten bij betrokken waren, was niemand minder dan Stalin zelf. Geheel in de lijn van de offensieve Sovjetstrategie, wilde Stalin het initiatief terugpakken en voorkomen dat de Duitsers de militaire operaties in de zomer konden dicteren.

Maar Timosjenko’s aanval was meer dan een verstoringsactie

Het was de bedoeling om het front in Oekraïne radicaal om te gooien en van Krasnograd naar het zuiden door te stoten, terwijl ondertussen de belangrijke industriestad Charkov werd heroverd. De aanval trof de Duitsers bij verrassing, maar de reactie was zeer alert. Twee pantserdivisies die in rust waren bij Charkov, werden direct ingezet voor een tegenstoot. De opmars ten zuiden van Charkov boekte grote terreinwinst en de Sovjetcavalerie brak door bij Krasnograd.

Timosjenko liet Moskou triomfantelijk weten dat de doorbraak was geslaagd maar Operatie Fridericus trok een streep door de rekening. Al voor de slag was het Oberkommando der Wehrmacht (het OKW) bezig geweest met de Russische front-uitstulping aan het Charkovfront. Het wegnemen ervan was een voorwaarde voor de start van het echte zomeroffensief. Nu de Russen hen voor waren, werd de operatie, in gewijzigde vorm, naar voren gehaald en de tegenaanval vanuit het zuiden en later ook vanuit het Noorden ingezet.

Wat volgde was een van de grootste nederlagen van het Rode Leger, dat opmerkelijk genoeg weinig aandacht heeft gehad van de geschiedschrijvers

Zo schreef bijvoorbeeld de bekende historicus Richard Overy er in zijn standaardwerk Russia’s War geen woord over. De Sovjets hadden hun eigen politieke redenen om te zwijgen, en voor het ijdele Duitse leger, dat nog relatief weinig tegenslag had gekend, was het wederom een nieuwe lauwerkrans. Wat men nog niet wist, was dat acht maanden later een groot deel van dezelfde troepen hun graf vonden in de ruïnes van Stalingrad.’ Mijn boek in voorbereiding is het verhaal van heroïek en tragiek.

 

 

04
Jul 16

Een landkaart waarop Utopia ontbreekt is het aanzien niet waard

We blijven sleutelen aan de wereld. Uit het verre Ankara klinken voortdurend geluiden vanuit de garage; geen glimlach meer, zeker niet van vrouwen, geen vrije pers, geen anticonceptie, geen westerse invloed. Het meest gebruikte woord in Turkije lijkt geen te zijn. Dat is jammer; ik las in het boek van Sigbert Samson, Grensgebieden. Introductionistische oefeningen. Dit is zo’n boek dat denken leuk maakt. Soms middels een citaat, zoals van Oscar Wilde:

‘Een landkaart waarop Utopia ontbreekt is het aanzien niet waard.’

De uitspraak van Alfred Korzybski bij het hoofdstukje Grensgebieden vond ik trouwens nog mooier:

‘De landkaart is niet het gebied’.

Het is een pleidooi voor de droom, de vrije geest, het antwoord eigenlijk op het geen uit Ankara. ‘Geen’ is in wezen een ander woord voor ‘nee’. Tegenover het ‘nee’ moeten we het ‘ja’ laten stralen. Obama won er ooit de verkiezingen mee. Buiten schijnt een aarzelende zon, in mijn pauze lees ik Grensgebieden.

ISBN: 978 9461538390

 

08
Jun 16

Als Biglino nadert sluit het Vaticaan haastig de luiken!

Sinds Erich von Däniken is er een vloedgolf aan grenswetenschap ontstaan. Dat zijn fascinerende boeken. Ongehinderd door behoudende universitaire leerstoelen kan er driftig worden gespeculeerd. Toegegeven, dit levert meestal niet veel meer op dan amusante lectuur. Waren de Goden kosmonauten? Maar je kunt soms ook verrassende dingen leren uit zulke lectuur. Aspekt gaf het boek Zo heb je de Bijbel nog nooit gelezen uit, van de Italiaan Mauro Biglino. Hij her-vertaalde de Bijbel en kwam veel ‘buitenaardse zaken’ tegen.

Een nieuwe Von Däniken?

Ja en nee… ja in z’n leesbaarheid, nee in het feit dat we hier toch met een veel gedetailleerder onderzoeker hebben te maken… en wederom ja in zijn fantastische conclusies. In het Vaticaan sluit men haastig de luiken als Biglino in aantocht is, want die schrikt nergens voor terug…

Wonderlijk blijft de wereld van de Sumeriërs, waaruit alles voortkwam

In hun geschriften is eigenlijk al in detail melding gemaakt over het buitenaardse. Dat blijven raadselachtige bronnen? De gevestigde wetenschap draait om de brei heen en de Biglino’s springen in het gat. Ik zie Biglino dan uiteindelijk als een wegbereider. Het pad tekent zich langzaam af, nu de leerstoelen nog! Die komen altijd als laatste leert mijn ervaring.