January, 2012


5
Jan 12

Frans Tervoort over Lajos Kalános

De vluchteling

Zijn camera werd een wapen tegen onrecht

Met bijdragen van Aad van den Heuvel, Cees Overgaauw, Fons de Poel, Pieter Varenkamp en Ton Verlind

Lajos Kalános is in Nederland een bekende en veel onderscheiden cameraman. Voor Tros, AVRO en vooral de KRO maakte hij indringende en aangrijpende reportages vanuit alle brandhaarden en rampgebieden van de wereld. Daarvan wilde hij verslag doen, om onrecht aan te kaarten en mensen wakker te schudden. Zijn gedrevenheid hangt samen met zijn bewogen levensgeschiedenis. Bij zijn 80ste verjaardag kijkt hij in deze autobiografie daarop terug.

Kalános wordt op 2 januari 1932 geboren in het dorp Simontornya op het Hongaarse platteland. Daar maakt hij als kind de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog van nabij mee. Als student in Boedapest wordt hij beschuldigd van samenzwering tegen het communistisch regiem. Met de doodstraf in het vooruitzicht brengt hij vijf verschrikkelijke jaren door in verschillende gevangenissen. Kalános doet een mislukte vluchtpoging, ontsnapt ternauwernood aan zijn berechting als de Hongaarse opstand in 1956 uitbreekt. In de chaos slaagt hij er in naar Nederland te vluchten. Van mijnwerker en koffiejongen werkt hij zich op tot een van Nederlands meest bekende cameramensen op het gebied van oorlogsverslaggeving. In 2003 ontvangt hij de Nederlandse Academy Award voor zijn gehele oeuvre. “Kleurrijk, een vechtersbaas en een overlever”, zo typeert de jury hem daarbij.

Naast zijn eigen aangrijpende levensverhaal, opgetekend door Frans Tervoort, bevat dit boek ook bijdragen van de programmamakers Cees Overgaauw, Fons de Poel, Pieter Varenkamp en Ton Verlind. Zij beschrijven bijzondere, opzienbarende en vaak gevaarlijke reportages die ze met Lajos hebben gemaakt. Aad van den Heuvel schetst in een uitleiding de betekenis van deze vorm van tv-verslaggeving, waarmee sinds de jaren zeventig het wereldnieuws de Nederlandse huiskamer binnenkomt. De Hongaarse vluchteling Kalános neemt hierin een zeer belangrijke plaats in.