19
Sep 17

Erdogan en de Europese vonk

Aspekt heeft een traditie gekregen in het brengen van bundels over actuele onderwerpen, de Arabische lente, Wikileaks, Keulen Kalifaat, de Europese spagaat. Ditmaal is het wederom gelukt een belangrijke topic onder de aandacht te brengen: de rol van de Turkse president Erdogan. In The Post online verscheen een grote voorpublicatie:

http://politiek.tpo.nl/2017/09/17/turkse-militaire-ambities-hand-hand-groeiend-isolationisme/

Ik concentreer me hier even op de conclusie van mijn eigen bijdrage in de bundel. Deze ging vooral over de militaire kaart van Erdogan en zijn geopolitiek, met de focus natuurlijk op Syrië en Irak. Net als alle andere partijen zit Turkije nu ‘opgesloten’ in het Syrische dilemma. Het wegvallen van de oude structuren in de regio heeft tot een letterlijk vacuüm geleid dat zich niet eenvoudig laat opvullen. Daarbij heeft het naast het recente probleem een veel oudere, maar even dodelijke twist tussen Sjiieten en Soennieten ernstig aangewakkerd. In de praktijk is op dit moment Jemen het dodelijkste slagveld. In die zin dient deze oorlog de agenda van IS. De golfstaten en Turkije hebben gemeen dat zij de Sjiieten meer haten dan IS, maar onderling elkaar de hoofdrol niet gunnen.

Te vrezen valt dat de wereld het proces Erdogan moet uitzweten…

De oorlog in Syrië is een oorlog van verliezers. De enige partij die tot nu toe gewonnen heeft is IS, door de oprichting van het Kalifaat en de Koerden, die zeggenschap over de regio’s kregen. Assad won vooral door niet te verliezen. Voor de Turken ziet de situatie er onduidelijker uit. Hun ambities kunnen niet gestaafd worden in het veld. Het leger is onthoofd en men steunt louter op eigen machtsbasis en kent weinig support. Atatürk zei het al, ‘de Turken hebben geen vrienden op deze wereld.’ En zo voelen zij het ook. Erdogan wil daarom vanuit eigen kracht handelen. De wind zal hem in de zeilen blazen zolang de economie draait, maar dat staat haaks op zijn isolationisme en de ‘Alleingang’ die hij heeft ingezet. Te vrezen valt dat de wereld het proces Erdogan moet uitzweten, zoals ook de oorlog in Syrië door uitputting gedempt zal worden. Onder Trump is het aantal bombardementen van de VS sterk opgelopen, maar die zullen uiteindelijk niet beslissend zijn. Ook onfrisse en ondoorzichtelijke allianties zullen doorgaan.

In de rook van de kruitdampen droomt Ankara verder van zijn eigen rol in de regio

De relaties tussen het Westen en Turkije en bepaalde radicale Islamitische groepen zullen nog lang onderdeel van speculatie zijn en voer voor historici. Hoe zat het met de illegale oliehandel vanuit Syrië naar Turkije, de duizenden tankwagens die op en neer reden? Het was door Russisch militair ingrijpen dat de wereld erachter kwam. Waarom waren deze lijnen – de financiële slagader van IS – nimmer gebombardeerd? De vingerwijzing ging naar Ankara, dat goudgeld verdiende met deze ‘lifeline’ van IS, maar het fijne is er nog niet van bekend. Zoals elke oorlog stinkt ook deze. In de rook van de kruitdampen droomt Ankara verder van zijn eigen rol in de regio. Maar er is geen draagvlak voor een succesvolle ‘Alleingang’ buiten de eigen Turkse grenzen. Wat overblijft is de gijzeling van het eigen volk – tot in Europa aan toe. Ondanks Erdogans snoeiharde referendumcampagne voor uitbreidingen van de presidentiële macht stemde bijna 50 procent tegen. Dat geeft hoop, de Europese vonk in het hart van Turkije is nog niet gedoofd.

Laat een bericht achter